Η αναπαλαίωση στο Σαντιρβάν Τζαμί Δράμας ορίζει τη νέα στο μέλλον χρήση του

Πρόσφορες οι προδιαγραφές της Raycap

0
2531

Της Νόρας Κωνσταντινίδου


 

 

 

Στο πολύτιμο και πολυσέλιδο βιβλίο της διδακτορικής διατριβής της κυρίας Δέσποινας Αϊβαζόγλου – Δόβα με την επικεφαλίδα: ΔΡΑΜΑ και με τον υπότιτλο, Ο ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ, των εκδόσεων της Δ.Ε.Κ.ΠΟ.Τ.Α με τις 780 σελίδες μεγάλου σχήματος, στο επί μέρους κεφάλαιο Τζαμιά, με σελίδες εκατό σαράντα και, γράφεται ενημερωτικά: « Από την εποχή της Τουρκοκρατίας (στα μέσα του 17ου αιώνα) διατηρούνται μέχρι σήμερα στην πόλη (της Δράμας), τεμένη που αντιπροσωπεύουν ένα αληθινά μακροχρόνιο διάστημα πεντακοσίων σαράντα χρόνων, ίση με τη χρονική διάρκεια της υποδούλωσης του συνοριακού Νομού της Δράμας (Ανατολικής Μακεδονίας) από τους Οθωμανούς – Τούρκους. Και προτού «λαλήσει ο πετεινός» «τρεις φορές», η περιοχή της Δράμας είχε κιόλας δώδεκα (12) συνολικά διάσπαρτα σουλτανικά τζαμιά. Τόση βιασύνη για τη δέσμευση του αγέννητου χρόνου; Τόση! Ανάμεσα στα δώδεκα (12) Τζαμιά, τέσσερα παρέμειναν ολόρθα από την εποχή της ανταλλάξιμης περιουσίας μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων το 1923. Άντεξαν τουλάχιστον τα τρία από τα τέσσερα στη φθορά των εκατό χρόνων, όπως απαριθμούνται και περιγράφονται τα διασωθέντα από την Αρχιτέκτονα Μηχανικό του Πολυτεχνείου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Τα περιγραφόμενα εκκλησιαστικά γενικού ενδιαφέροντος ιερά οικοδομήματα των Τούρκων με τις επιπρόσθετες φωτογραφίες και τα σχεδιαγράμματά τους στο βιβλίο, είναι: 1) Το Εσκί Τζαμί. Αναφέρεται πρώτο. Αποτελεί τη σημερινή εκκλησία του Αγίου Νικολάου στο κέντρο της πόλης. Βρίσκεται προς το δυτικό περίγυρο της κεντρικής πλατείας. 2) Ένα δεύτερο Τζαμί δύσκολο θώρητο ορίζονταν στην οδό Κόρδου, την πλησιέστερη προς τη σημερινή Εκκλησία της Αγίας Τριάδος. 3) Το Τζαμί που δεσπόζει πάνω στο τέρμα σε τριών οδικών αρτηριών της Λάμπρου Λαμπριανίδη. Δικαιωματικά του ανήκει η παρουσίασή του. Η οδός αυτή αρχίζει από την κεντρική πλατεία της Δράμας και καταλήγει προς βορρά στην πλατεία δικαστηρίων προσπερνώντας λίγο πριν τη λήξη του το κεντρικότερο Τζαμί. Κυριαρχεί στην περιοχή το κτίριο και αποτελεί το γνωστότερο Τζαμί με την επονομασία Ακ – Μεχμέτ- Αγά- Τζαμισί. Αγγίζεται ανατολικά από την οδό Κωνσταντίνου Παλαιολόγου και δυτικά από τη συμβολή της οδού Μεγάλου Αλεξάνδρου. 4) Το τζαμί στη γωνία της οδού Άρμεν σηματοδοτεί το τελευταίο από τα τέσσερα. Ανταμώνει σημαδιακά με την από βορρά κατεβαίνοντας οδό με το γνωστό ιστορικό όνομα Αγαμέμνων και ενώνεται με την Άρμεν. Στη γωνία που σχηματίσθηκε από τις δυο οδούς Άρμεν και Αγαμέμνονος οικοδομήθηκε το Τζαμί, που δικαιωματικά τίθεται στο στόχαστρο της ενασχόλησής μας. Παρουσιάζει χρόνια τώρα ικανοποιητική λιθοδομική εικόνα ανάμεσα στις τσιμεντένιες πολυκατοικίες. Ευρηματική λογαριάζεται η ονομασία του ως Σαντιρβάν Τζαμί. Μετά το 1923 του δόθηκε το όνομα ΘΑΡΡΟΣ της εφημερίδας, που έμπαινε σε κυκλοφορία βγαίνοντας από γραφεία δημιουργίας τους. Παρέμεινε λαλίστατο και εν ενεργεία πολλά χρόνια, ως την αποδημία του τελευταίου εκδότη του εντύπου, του πάντα λαλημένου Μιχαήλ Βεζιρτζόγλου.
Η οδός Άρμεν εντάσσεται στο σύγχρονο εμπορικό κέντρο της Δράμας. Οι πρώτες οικοδομές που απαρτίζουν τη γνωστή οδό ακουμπούν πάνω σε μια από τις κεντρικές αρτηρίες της Δράμας, της πόλης με τα πηγαία νερά, στο συνοριακό βορρά. Η κεντρικότερη αρτηρία για την οποία γίνεται λόγος φέρνει το όνομα του πολιτικού, βουλευτή και υπουργού Λάμπρου Λαμπριανίδη. Ο εξέχων Λαμπριανίδης (πανεπιστημιακός δάσκαλος στην Πετρούπολη), κατατάσσεται στους επιζήσαντες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της δεκαετίας του εμφυλίου του χίλια εννιακόσια σαράντα οκτώ. Υπήρξε μεγάλη προσωπικότητα προσθέτοντας κύρος με το όνομά του στη Δράμα την πλέον προσφυγική πόλη στην Ελλάδα. Ο Λάμπρος Λαμπριανίδης ο περισπούδαστος πολιτικός αν και υπήρξε φειδωλός στο λόγο, μερικά από τα λιγοστά λόγια του παρέμειναν ανέγγιχτα ως κοινωνικοί σηματοδότες. Δημόσια ειπωμένες διετέλεσαν διδαχές ανά τους αιώνες, όπως: «Η πολιτική μακριά από τη δικαιοσύνη δημιουργεί το διχασμό, ενσπείρει το μίσος και οδηγεί στην οπισθοδρόμηση». Ίσως γι’ αυτό και συνεργεία του λεκτικού ιδεώδους ο κεντρικός αυτός δρόμος βρήκε την επί σκοπού απόληξη του. Καταλήγει στο δικαστικό μέγαρο που αποτελεί και τέρμα του λαμπριάτικού δρόμου.
Ακολουθώντας την βορειοανατολική έναρξη της Άρμεν οι πεζοί ή και οι εποχούμενοι ανταμώνουν στην πρώτη κάθετο την οδό των Πτολεμαίων και στη δεύτερη κάθετο την άλλη με το βαρύ ιστορικό όνομα, του αρχιστρατήγου των Ελλήνων, του Αγαμέμνονα στον Τρωικό πόλεμο. Η οδός Αγαμέμνονος οδηγεί στις εγκαταστάσεις του ΙΚΑ Δράμας. Ακριβώς, στη γωνία Άρμεν κι Αγαμέμνονος ανυψώνεται το Σαντιρβάν Τζαμί. Η παρουσία αυτού του Οθωμανικού τεμένους είναι ορατή από πολλές πλευρές. Η σχεδόν ογκώδης κατασκευή του δεν περνά απαρατήρητη από όσους προσπερνούσαν ή προσπερνούν το οίκημα. Η στέγη του εκτεθειμένη μόνιμα στις καιρικές συνθήκες έχει υποστεί φθορές υπολογίσιμες, τις οποίες ανέδειξε το περισσότερο ο φτερωτός κόσμος. Τα πουλιά δεν πολύ καταδέχονταν πλέον να φωλιάσουν στα χαλάσματα και η βροχή αγωνίζονταν να βγάλει από τη μέση το οικοδόμημα, όσο κι αν οι φθορές δεν περνούσαν απαρατήρητες σημαίνοντας το άδοξο τέλος. Στα αδιέξοδα της κάθε τραγωδίας η έξοδος δίνεται σταθερά με την επέμβαση του από μηχανής θεού. Έτσι κι έγινε. Ο ιδιαίτερα εξαίρετος Δραμινός πολίτης (γέννημα, ανάθρεμμα της Δράμας) ο Κώστας Αποστολίδης, ο δημιουργός της Reycap πρόλαβε να αναζωπυρώσει τη χόβολη στο τελευταίο δευτερόλεπτο. Ύστερα από την αγορά του ανταλλάξιμου οικήματος πέρασε μαζί με τις σωτήριες επεμβάσεις ειδικών στην αναπαλαίωση, πέρασε στην αξιοποίηση του εξωτερικού χώρου, ως και την γιγαντιαία αφίσα του πρωτοσέλιδου του ΘΑΡΡΟΥΣ.
Μία σύμφυτη σιωπή καλύπτει τον αρχικό χρόνο της θεμελίωσης και της ανέγερσης του Σαντιρβάν Τζαμί, όπως και της καθαυτό ονομασίας του. Μια ένδειξη επιγραφής πάνω στο μάρμαρο του υπέρθυρου της εισόδου προσφέρει κατανοητή την επισήμανση που καθίσταται πιστευτή ως και απαραίτητη. Αναφέρεται στο χρόνο 1804 (πιθανότατα στο χρόνο ανακαίνισης). Αν έτσι χρονολογικά τεκμηριώνεται η οικοδόμηση του, η ημερομηνία οδηγεί στη λύση, καθώς συναντά τελικά τον τότε «ναζίρη της Δράμας. Πιθανότατα τον άνδρα με τον όνομα Μεχμέτ Χαλίλ Αγάς», έγραψε η πολύ διαβασμένη και σημερινή αρχαιολόγος, η κ. Μάγδα Παρχαρίδου. Λέγεται, πως στο τέμενος αυτό βρήκε προσωρινά καταφύγιο ο κόσμος της προσφυγιάς, αμέσως μετά από την Μικρασιατική καταστροφή. Με το πέρασμα των χρόνων το κτίσμα Άρμεν – Αγαμέμνονος στέγασε τη νεολαία της Δράμας ως και τους πρωταγωνιστές για την έκδοση της εφημερίδας το «Θάρρος» του 1930, αν και το δημοσιογραφικό έντυπο πρώτο-κυκλοφόρησε το 1923.
Σήμερα, που ως ένα βαθμό οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του κτιρίου βρίσκονται στο τέλος τους, ύστερα και από τη έγκυρη σωστική (οικονομικού εύρους) ενίσχυση του ευπατρίδη Κώστα Αποστολίδη, διαθέτοντας, όπως είναι γνωστό οικονομική ενίσχυση αφειδώλευτα υπολογίζοντας ως απαραίτητη την πολιτιστική χρήση του τεμένους. Συνδέεται με πολλές ελπίδες και με περίσσια όνειρα που ενισχύονται όσο το οικοδόμημα με τις πρόσφατες σωστικές και εξωραϊστικές δύο χρόνων επεμβάσεις, ξεπέρασε τα αισθήματα ανοχής της καταστροφής των προηγούμενων ετών, που προκαλούσε. Στην ουσία φάνταζε σαν ένα απομεινάρι άδοξης εποχής, μιας συντριπτικής ήττας που τα θύματά της με « πληγές πυώδεις και χαίνουσες» προσέβαλαν πολλούς. Δεν έκλεισαν στην ώρα τους, αλλά βρήκαν τον ευεργέτη τους ακριβοδίκαια. Το συγκεκριμένο Τζαμί, στα τριάντα χρόνια από το θάνατο του ιδρυτή της εφημερίδας ΘΑΡΡΟΣ κατέληξε άχαρο και σιωπηλό. Εφιαλτικό θα λέγαμε, όσο τα « τραύματά» του που έμεναν έκθετα, ξεκάθαρα υπενθύμιζαν σε όλους όσους ανεβοκατέβαιναν τη δίοδο Αγαμέμνονος για το Ι.Κ.Α, πως τα άψυχα πολιτισμικά ιδρύματα «πεθαίνουν κι αυτά όρθια».
Επιπρόσθετη η επισήμανση: «Η ελληνική εταιρία Raycap που θωρακίζει ως και τα αεροδρόμια των ΗΠΑ», όπως γράφτηκε επίσημα, πρόλαβε την καταστροφή, ακριβώς, όπως παράλληλα έδωσε ζωή στα εγκαταλελειμμένα της Βιομηχανικής Ζώνης της ΔΡΑΜΑΣ. Είναι προς τιμή του Κωνσταντίνου Αποστολίδη οι επιλογές του και η δικαίωσή του αναμενόμενη, όσο οραματίζεται ένα μέλλον αντάξιο του ελληνικού λαού για τον οποίο εμφανώς αγωνίζεται. Το δημοσίευμα συνεχίζεται.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ