Οι μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις του πολιτιστικού μας θεσμού “Πιο κοντά στη ρίζα της ζωής μας” που διοργανώνονται στο Μοναστηράκι κάθε χρόνο ανήμερα της Ζωοδόχου Πηγής, την Παρασκευή της Διακαινησίμου, θα πραγματοποιηθούν φέτος στις 17 Απριλίου με ένα ακόμη διαφορετικό θέμα.
Ο πρόεδρος του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Μοναστηρακίου, κ. Γιάννης Παπουτσής, μιλώντας στα ΧΡΟΝΙΚΑ της Δράμας, ανέφερε ότι φέτος προγραμματίζονται εκδηλώσεις με θέμα: «Το αέναο εκκρεμές των χρονικών ορόσημων στο αιώνιο διάβα της Κοινότητας». Ο ίδιος τόνισε ότι «Με αυτή την προσπάθεια τεκμηρίωσης δίνουμε νόημα, ουσία και περιεχόμενο στις εκδηλώσεις μας, ταυτόχρονα εμβαθύνουμε και συσχετίζουμε τη ζώσα παράδοσή μας με τις αφετηρίες της, έτσι προχωρήσαμε και διαμορφώνουμε μια λογική ερμηνείας του παρελθόντος και του παρόντος για την ενσυνείδητη συμμετοχή των νεότερων στα επέκεινα με την ανάλογη πνευματική τους θωράκιση. Εμείς επιδιώκουμε να διαφυλάττουμε όλα όσα άντεξαν στο χρόνο σεβόμενοι τη σχέση ιστορίας, πολιτισμού και κοινωνίας και ιδιαίτερα στην αθέατη πλευρά της συλλογικής μας μνήμης. Η επιλογή μας αυτή θέλουμε να πιστεύουμε ενδιαφέρει για να διερευνηθούν αυτά που ως τώρα δεν μας είναι ευρύτερα γνωστά. Στις φετινές μας εκδηλώσεις έκρινα πως η συμμετοχή της κυρίας Φωτεινής Τσιμπιρίδου, Κοινωνική Ανθρωπολόγο, Καθηγήτρια στο Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας ως κύριας ομιλήτριας θα είναι σημαντική και θα εμβαθύνει περισσότερο και με προοδευτική ματιά τη σημασία του κοινοτισμού στα βασικά χρονικά ορόσημά του χωριού που είναι: α) Οι Αράπηδές μας (6 Ιανουαρίου, ανήμερα των Θεοφανείων), β) Η Ζωοδόχος Πηγή (Πανηγύρι του χωριού, Παρασκευή Διακαινησίμου) και γ) 1η Ιουλίου (ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Δράμας και ένταξη στον εθνικό κορμό προς τιμήν της “ΠΛΑΤΕΑΣ ΤΩΝ ΕΥΖΩΝΩΝ” Μοναστηρακίου), πέραν όλων των άλλων κοινοτικών εκφάνσεων. Οι εκδηλώσεις/εκφάνσεις αυτές συμπυκνώνουν τον κοινοτισμό μας και έχουν τη σημασία τους μιας και είναι ζωντανές. Η σημαντινότητά τους συνίσταται στην ενίσχυση της συνοχής της κοινότητας και προσδίδει βάθος στη συνέχεια και τη διάρκεια».
Περισσότερα για τον Μορφωτικό Πολιτιστικό Σύλλογο Μοναστηρακίου
Η ιστορική παρουσία του συλλόγου, από το 1977 είναι αξιέπαινη. ¨Οπως έιπε ο κ. Παπουτσής «Ο Σύλλογός μας έχει την ευθύνη της συνέχισης της τέλεσης του πατροπαράδοτου εθίμου των “ΑΡΑΠΗΔΩΝ” κάθε χρόνο, ανήμερα των Θεοφανείων, ενός δρωμένου που περιέχει πάμπολλα στοιχεία της Διονυσιακής λατρείας, αρμονικά και άρρηκτα δεμένα με στοιχεία της Χριστιανικής και πρόσφατης Ελληνικής παράδοσης με πολλές εναπομείνασες τελετουργίες πλείστων όσων συμβολισμών για την ΕΥΕΤΗΡΙΑ (ευγονία και ευκαρπία), ενός εθίμου – δρωμένου που έχει προβληθεί ιδιαίτερα από τα Μ.Μ.Ε. της Μακεδονίας αλλά και των Αθηνών, που και φέτος έγινε το αδιαχώρητο από πάρα πολλούς ξένους επισκέπτες.
Ο Σύλλογος είναι εγγεγραμμένος στο Μητρώο Πολιτιστικών Φορέων του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, με αύξοντα αριθμό 805 (Ημερομηνία αρχικής εγγραφής 15-07-2010) και οι δραστηριότητές του δεν περιορίζονται στα στενά όρια του δήμου Δράμας, επιπλέον με την Α. Π. 48388/07-02-2022 οι Αράπηδες Μοναστηρακίου Δράμας ενεγράφησαν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας. Συμπληρώθηκαν αισίως 49 χρόνια προσφοράς και δημιουργίας από την ίδρυσή μας. Έχει δημιουργήσει τον ισχυρό πολιτιστικό θεσμό “ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗ ΡΙΖΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ” κάθε χρόνο ανήμερα της Ζωοδόχου Πηγής (πανηγύρι του χωριού), που το κύρος και το υψηλό επίπεδο των εκδηλώσεών του είναι πασίδηλα.
Η γιορτή της Ζωοδόχου Πηγής και η παράδοση
Ο κ. Παπουτσής υπογράμμισε ότι «Το Μοναστηράκι, πανηγυρίζει κάθε χρόνο την Παρασκευή της Διακαινησίμου και γιορτάζει την Παναγία του, τη Ζωοδόχο Πηγή. Η παράδοση θέλει την αυθεντική εικόνα της Παναγίας της Εικοσιφοίνισσας του Παγγαίου να «φεύγει» απ’ τη σπηλιά μας, της Ζωοδόχου Πηγής, από κορυφή βουνού σε κορυφή με προστατευτικές φωτιές γύρω της, για να μην την καταπατήσουν, να μην την καταστρέψουν οι Τούρκοι. Πολλά λέγονται όχι μόνο για την εμφάνιση της Παναγίας σε ντόπιους και ξένους αλλά και για τα θαύματά της. Είναι εξάλλου πασίγνωστοι «οι θρύλοι και η ιστορία του σπηλαίου στο γραφικό Μοναστηράκι». Η παλαιότερη εκδοχή θέλει τους Τρανίψιους ή Τρανίψες να λατρεύουν ως σύμβολο της ανεξάντλητης δημιουργικής δύναμης της Μητέρας Γαίας (Γης) ή της θεάς Δήμητρας (Μήτρως ή μπάμπω Μήτρας, Θεάς της γονιμότητας και της βλάστησης) ….
Πρωτύτερα γινόταν εκδηλώσεις απλού πανηγυρικού χαρακτήρα που κατέληγαν σε πάνδημο γλέντι, το οποίο ούτως ή άλλως συνεχίζεται και δεν χάθηκε το πνεύμα και ο χαρακτήρας των εκδηλώσεων και του γλεντιού όπως παραδοσιακά γίνεται στα ελληνικά πανηγύρια. Περάσαμε όμως από την αυτοοργάνωση και τον αυτοσχεδιασμό στις φολκλορικές εκδηλώσεις μιας άλλης εποχής χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο, στην οργάνωση και στον σχεδιασμό δίχως να καταργούμε τις αυτόνομες, αυτοδύναμες λειτουργίες και εκφράσεις στο ευρύτερο ηθικό, σεβάσμιο, αξιακό πλαίσιο της κοινότητας. Συναισθανόμενοι γι’ αυτό την ευθύνη της συνέχειας δημιουργήσαμε και οικοδομούμε τον πολιτιστικό
θεσμό «ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗ ΡΙΖΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ», που εμπνευστήκαμε απ’ το στίχο του Γ. Σεφέρη, κάνοντάς τον σημαία μας, ταυτίζοντας τη ρίζα με την τοπική ιστορική και
πολιτιστική μας παράδοση και κληρονομιά.
Στους ΑΡΑΠΗΔΕΣ του 1992, στο Μοναστηράκι γνώρισα τον κ. Λευτέρη Δρανδάκι, (δυστυχώς “έφυγε” από τη ζωή τον Φεβρουάριο του 2024) τον καλλιτεχνικό διευθυντή του Λυκείου των Ελληνίδων Αθηνών, ο οποίος αμέσως μετά από λίγες ημέρες, στις 16 Ιανουαρίου 1992 «έβαλε» τις λύρες και τους νταϊρέδες Μοναστηρακίου και τις γκάιντες και τους
νταχαρέδες της Καλής Βρύσης στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Στις 10 Σεπτεμβρίου του ιδίου έτους, οι ΑΡΑΠΗΔΕΣ Μοναστηρακίου, βρίσκονται ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας, με ότι αυτό συνεπάγεται, στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών. Χάρη στον Λευτέρη Δρανδάκι, που δέχθηκε τη μετάκλησή μου, το Λύκειο των Ελληνίδων της Αθήνας έδωσε παράσταση το 1995, στη Ζωοδόχο Πηγή στο Μοναστηράκι. Η συνεργασία μας ήταν από τότε ειλικρινής, σταθερή, καθαρή και σίγουρη, και μας οδήγησε σε πολλές άλλες επιτυχίες μαζί του. Αυτή η εμπέδωση της εμπιστοσύνης, που αναπτύχθηκε και ισχύει στο ακέραιο, έφθασε στο αποκορύφωμά της, όταν με δική του πρόταση – παρέμβαση οι Αράπηδες του Μοναστηρακίου και της Νικήσιανης, τα Μπαμπούγερα της Καλής Βρύσης και τα Καρναβάλια Σοχού, ήταν οι προπομποί στη Σπείρα, που εμπνεύσθηκε ο Δημήτρης Παπαϊωάννου, στην κορυφαία ελληνική πολιτιστική εκδήλωση, την Τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας, στις 29 Αυγούστου 2004.
Η βιωματική αυτή εμπειρία σ’ αυτά τα βάθρα μας έκανε να αντιληφθούμε, να κατανοήσουμε και να καταλάβουμε, πόσο σημαντικά είναι τα δρώμενά μας και πως έχουμε την μεγάλη ευθύνη, ως τοπικές κοινωνίες να τα κρατήσουμε ζωντανά στις κοιτίδες τους, επειδή είναι ο μεγάλος άυλος πολιτιστικός θησαυρός συνέχειας για τον κοινοτισμό, τις αποκεντρωμένες
μας κοινωνίες, που ακόμη φιλοτιμούνται, καθώς και την Ελλάδα. Από το 1995 λοιπόν και δώθε οικοδομούμε τον πολιτιστικό μας θεσμό «ΠΙΟ ΚΟΝΤΑ ΣΤΗ ΡΙΖΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΑΣ», που συνίσταται σε θεματικές μουσικοχορευτικές εκδηλώσεις, στις οποίες συμμετέχουν τα παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα του Συλλόγου μας, καθώς και Συλλόγων της Ελλάδας και του εξωτερικού, με στόχο την προβολή της λαϊκής παραδοσιακής μουσικοχορευτικής μας κληρονομιάς. Τριάντα δύο χρόνια πέρασαν αισίως από την καθιέρωσή του».