Ο γνωστός Δικηγόρος και Ακαδημαϊκός, κ. Γρηγόρης Μιχαηλίδης, δεν είναι μόνο διακεκριμένος επιστήμονας, αλλά και ένας άνθρωπος με ανησυχίες για τα κοινά και πολυετή θητεία σε αυτά, ως δημοτικός σύμβουλος, ως υποψήφιος βουλευτής του Νομού Δράμας με το ΠΑΣΟΚ στις εθνικές εκλογές του 2000, αλλά και ως άνθρωπος που έχει δείξει ότι τον απασχολεί έντονα το μέλλον του τόπου.
Πέραν των άλλων είναι ένας σκεπτόμενος, ενεργός πολίτης, παρά την πολυεπίπεδη επαγγελματική και ακαδημαϊκή του δραστηριότητα. Από την εφηβική του ηλικία, τον προσέλκυε έντονα το δικηγορικό λειτούργημα και η ιδέα της προάσπισης της ζωής, της υγείας, της ελευθερίας και της περιουσίας των συνανθρώπων του. Το 1985, στην ηλικία των δεκαεπτά ετών, εισήχθη στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές του σπουδές τον Φεβρουάριο του 1990 και ακολούθως μετέβη στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, όπου παρακολούθησε μαθήματα γερμανικής νομικής ορολογίας. Το 1993 περάτωσε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ., υπό την καθοδήγηση επιφανών καθηγητών όπως ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο αείμνηστος Αντώνης Μανιτάκης, ο Βασίλης Σκουρής (μετέπειτα Πρόεδρος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο αείμνηστος Λουκάς Θεοχαρόπουλος, καθώς και άλλων διακεκριμένων νομικών στον τομέα του Δημοσίου Δικαίου στην Ελλάδα. Το 1995 ολοκλήρωσε το δεύτερο μεταπτυχιακό του πρόγραμμα στο Συγκριτικό Αστικό Δίκαιο στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Ανοβέρου, με Καθηγητή τον πανευρωπαϊκά αναγνωρισμένο Dr Hilmer Fenge. Το 2005 αναγορεύθηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ. στον τομέα του Ευρωπαϊκού Φορολογικού Δικαίου. Προηγουμένως, το 2004, είχε παρακολουθήσει και ολοκληρώσει σεμινάριο Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο, που εδρεύει στο Fiesole της Φλωρεντίας. Η ακαδημαϊκή του αυτή πορεία βρήκε φυσική συνέχεια στη διδασκαλία επί σειρά ετών στο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (Τ.Ε.Ι.) Καβάλας και Σερρών, και στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Νεάπολις Πάφου, στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Σήμερα είναι στη βαθμίδα του Επίκουρου Καθηγητή του Οικονομικού Δικαίου, είναι ερευνητής του Κέντρου Αριστείας Jean Monet της Νομικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α. και διδάσκει σε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος και του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας.
Παράλληλα, από το 1992 έως και σήμερα, η δικηγορική του σταδιοδρομία στη Δράμα υπήρξε αδιάκοπη, με ιδιαίτερη αφοσίωση στη μαχόμενη δικηγορία. Από το περασμένο φθινόπωρο επεκτάθηκε η δικηγορική επαγγελματική του ενασχόληση και στη Θεσσαλονίκη με γραφείο και συνεργασία στη δικηγορική εταιρία «Γκολέμης & Συνεργάτες» του Σερραίου φίλου του και συναδέλφου του Δημήτρη Γκολέμη.
Κύριε Μιχαηλίδη, πορευόμαστε σε μια εποχή κρίσεων σε πολλά επίπεδα, τουλάχιστον αυτή είναι η διαπίστωση σε ένα πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας, στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς. Που πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό και ποια είναι η ευθύνη των πολιτικών ηγεσιών;
Κύριε Ψωμά, η διαπίστωση της κοινωνίας είναι απόλυτα ορθή. Ζούμε σε μια εποχή πολύπλευρων κρίσεων, όπου τα μέτωπα δεν είναι πλέον μεμονωμένα αλλά αλληλένδετα. Κατά την εκτίμησή μου, η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται σε τρεις άξονες: α. Η τεχνολογική και οικονομική εξέλιξη τρέχει πιο γρήγορα από την ικανότητα των θεσμών να την πλαισιώσουν, δημιουργώντας ανασφάλεια, β. Υπάρχει ένα βαθύ χάσμα ανάμεσα στις ανάγκες της κοινωνίας και στις αποφάσεις των κέντρων εξουσίας. Κρίση εμπιστοσύνης σε συνδυασμό με το δημοκρατικό έλλειμμα, και γ. Η Έλλειψη Μακροπρόθεσμου Σχεδιασμού.
Η ευθύνη των πολικών ηγεσιών και του πολιτικού προσωπικού σε όλα τα επίπεδα είναι τεράστια και διττή. Πρώτον, η αποτυχία να προβλέψουν και να θωρακίσουν τις κοινωνίες, επιλέγοντας συχνά τη διαχείριση του πολιτικού κόστους αντί για τις αναγκαίες τομές. Δεύτερον, η ευθύνη της ειλικρίνειας. Η ηγεσία σήμερα δεν πρέπει μόνο να δίνει λύσεις, αλλά να εμπνέει ξανά την εμπιστοσύνη ότι υπάρχει σχέδιο και πυξίδα. Οι κρίσεις δεν αντιμετωπίζονται με επικοινωνιακά τεχνάσματα, αλλά με πολιτικό θάρρος και κοινωνική ενσυναίσθηση.
Ποιά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά πιστεύετε ότι θα έπρεπε να έχει ένας ηγέτης σήμερα για να εμπνεύσει ξανά την εμπιστοσύνη των πολιτών;
Για να γεφυρωθεί το σημερινό χάσμα, ένας ηγέτης δεν αρκεί να είναι ένας καλός «διαχειριστής», πρέπει να είναι, πάνω από όλα, αυθεντικός. Πιστεύω ότι ο ηγέτης που μπορεί να εμπνεύσει ξανά την εμπιστοσύνη οφείλει να διαθέτει τα εξής τέσσερα χαρακτηριστικά: Ενσυναίσθηση στην Πράξη, Πολιτική Γενναιότητα (και Ειλικρίνεια), Στρατηγική Διορατικότητα, Ακεραιότητα και Λογοδοσία. Συνοψίζοντας, ο ηγέτης του σήμερα πρέπει να είναι ο εγγυητής της σταθερότητας αλλά και ο καταλύτης της αλλαγής.
Λέγεται ότι η κρίση που βιώνουμε είναι πρωτίστως πολιτισμική και ηθική και όχι απλώς οικονομική. Ποιο είναι το πρώτο βήμα που πρέπει να κάνουμε ως κοινωνία για την «πνευματική» μας ανάκαμψη;
Αυτή είναι ίσως η πιο ουσιαστική διαπίστωση της συζήτησής μας. Η οικονομική κρίση είναι το σύμπτωμα, ενώ η πολιτισμική και ηθική κρίση είναι η αιτία. Όταν μια κοινωνία χάνει τον προσανατολισμό των αξιών της, η οικονομία μοιραία ακολουθεί. Το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα για την «πνευματική» μας ανάκαμψη είναι η μετάβαση από το «εγώ» στο «εμείς».
Συγκεκριμένα, αυτό μεταφράζεται σε τρεις πυλώνες: η Επαναφορά της Ατομικής Ευθύνης, η Επένδυση στην Παιδεία (όχι μόνο στην εκπαίδευση) και η Αναζήτηση Προτύπων. Σε μια εποχή που η επιτυχία μετριέται με την εφήμερη δημοσιότητα και τον εύκολο πλουτισμό, έχουμε ανάγκη από πρότυπα που πρεσβεύουν την αριστεία, το ήθος και την προσφορά. Η πνευματική ανάκαμψη απαιτεί να στρέψουμε το βλέμμα μας σε αξίες που αντέχουν στον χρόνο.
Με την εμπειρία σας ως δημοτικός σύμβουλος αλλά και ως υποψήφιος βουλευτής, πιστεύετε ότι η πολιτική παράγει πιο ουσιαστικά αποτελέσματα για τον πολίτη σε τοπικό επίπεδο ή στο κοινοβούλιο;
Παλαιότερα θα σας απαντούσα στο Κοινοβούλιο. Σήμερα, πιστεύω ακράδαντα ότι η τοπική εξουσία μπορεί να προσφέρει και να συμβάλλει σε πολλά περισσότερα.
Τι πιστεύετε ότι τροφοδοτεί την κρίση. Υπάρχει περιθώριο για μια νέα «πολιτική ηθική» μέσα στο τρέχον σύστημα;
Η αίσθηση της ματαιότητας, που οδηγεί στην παραίτηση των ενεργών πολιτών, τροφοδοτεί την κρίση. Είναι βολική για το κατεστημένο πολιτικό σύστημα, ακόμη και σε τοπικό επίπεδο. Εννοείται ότι πιστεύω σε μία νέα πολιτική συμπεριφορά και ηθική. Αλίμονο αν δεν το πίστευα. Οφείλουμε με την στάση ζωή μας και τη δράση μας να την επιβάλλουμε.
Έχετε δηλώσει ότι σας γοήτευε από νεαρή ηλικία η ιδέα της υπεράσπισης της ελευθερίας και της περιουσίας των πολιτών. Πόσο εύκολο είναι να υπηρετείται αυτό το ιδανικό σε μια εποχή που οι θεσμοί και το Κράτος Δικαίου δέχονται πιέσεις;
Ακριβώς, επειδή η εποχή μας υπονομεύει το Κράτος Δικαίου, όπως το διαμορφώσαμε και κατακτήσαμε τους τελευταίους αιώνες, η πρόκληση για την προάσπισή του είναι σημαντικότερη, πιο ενδιαφέρουσα και απολύτως αναγκαία.
Ως Καθηγητής Νομικής, πώς προσπαθείτε να μεταδώσετε στους νέους φοιτητές την αξία της δικηγορίας ως «λειτούργημα» και όχι απλώς ως επάγγελμα;
Αυτό είναι κάτι πολύ δύσκολο, διότι στη σημερινή εποχή της οικονομικής κρίσης δεν δικαιώθηκε καμία δραστηριότητα υψηλού φρονήματος σε επίπεδο λειτουργήματος. Για αυτό έχουν πολλή μεγάλη ευθύνη οι πολιτικές ελίτ σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν πείθουν. Οι νέοι μας είδαν να καταστρέφονται καριέρες και να χάνονται περιουσίες των γονιών τους, να διαλύονται οικογένειες, χωρίς η ευθύνη να βαραίνει τους πρωταγωνιστές. Οι επιβαρυντικοί παράγοντες ήταν εξωγενείς. Όλο αυτό τους άφησε μία ισχυρή αίσθηση ματαιότητας για οποιαδήποτε επιδίωξη αριστείας, εργατικότητας και φιλοδοξίας.
Μετά από τόσα χρόνια προσφοράς στη Δράμα, ποιο θεωρείτε ότι είναι το μεγαλύτερο ανεκμετάλλευτο πλεονέκτημα της περιοχής που θα μπορούσε να αλλάξει την πορεία της;
Η Δράμα βρίσκεται σε δεινή θέση, την οποία βιώνουμε όλοι και τη γνωρίζουν όλοι, δραμινοί ή μη, που βρίσκονται οπουδήποτε στον κόσμο. Ανεκμετάλλευτα πλεονεκτήματα της Δράμας υπάρχουν πολλά. Όλα θα έλεγα. Η γνώση και η συνείδηση της ιστορίας της Δράμας τον τελευταίο 1,5 αιώνα, τουλάχιστον, μπορεί να μας δώσει πολλά στοιχεία από τα οποία πρέπει να πιαστούμε. Να ξαναβρούμε το νήμα της ιστορίας της πόλης και να την οδηγήσουμε μπροστά τα επόμενα χρόνια. Δυστυχώς, η αίσθησή μου είναι ότι λείπει αυτή η γνώση και η αίσθηση της ιστορίας μας από αυτούς που έχουν την ευθύνη του τόπου μας σήμερα.
Ισχύει ότι θα σας ενδιέφερε μια ενδεχόμενη υποψηφιότητα στην τοπική αυτοδιοίκηση;
Προϋπόθεση για την ενεργή συμμετοχή μου στα πολιτικά πράγματα της Δράμας είναι η ώθηση από ένα κίνημα πολιτών «θυμωμένο» με την σημερινή θέση του τόπου μας και
μίας ριζοσπαστικής διάθεσης να γκρεμιστεί όλο αυτό το κατεστημένο που κρατά τον τόπο μας δεμένο στη μετριότητα και στην αφάνεια. Ένα κατεστημένο ημιμαθές και ανίκανο. Ανιστόρητο, άβουλο και μοιραίο. Την πόλη της Δράμας με αυτή την ιστορία, την πρωτεύουσα του Νομού μας, την έχουν καταστήσει κωμόπολη.
Σας ευχαριστώ για την παραχώρηση της συνέντευξης