Καφές και αρτηριακή πίεση

του Αχιλλέα Παπαδόπουλου
Ειδικού Καρδιολόγου

Η κατανάλωση καφέ αποτελεί για όλους μας καθημερινή συνήθεια, που την έχουμε συν­δέσει με την εργασία μας και τις στιγμές που χρειαζόμαστε εκτόνωση μετά από κόπωση. Άλλωστε έχει αποδειχθεί ότι ο καφές ενισχύει τη συγκέντρωση και μειώνει τη σωματική κούρα­ση, ενώ παράλληλα προσφέρει και μικρές καθημερινές στιγμές απόλαυσης. Πολλοί από τους πολίτες, στο καθημερινό πλαίσιο των υγιεινοδιαιτητικών οδηγιών, ζητούν διευκρινήσεις και οδηγί­ες σχετικά με την κατανάλωση καφέ, αν επιτρέπεται ή όχι, πό­σους καφέδες μπορούν να πί­νουν την ημέρα και ποιος τύπος καφέ είναι περισσότερο ευεργε­τικός από τους υπόλοιπους.

Πέραν όμως από την καθημε­ρινή κλινική πράξη, στο χώρο της έρευνας τα τελευταία χρόνια μελετάται έντονα η επίδραση της καφεΐνης στο καρδιαγγειακό σύ­στημα. Έχουμε μελέτες πειρα­ματικές και κλινικές με αναλύσεις για την καφεΐνη μέσα σε πλήθος παραμέτρων της καθημερινής διατροφής.

Η πλειονότητα των ερευνών έχουν προσανατολιστεί στην επίδραση της καφεΐνης στη λειτουργία του καρδιαγγειακού συστήματος. Ως προς την αρ­τηριακή πίεση σε μία μετα-ανά­λυση (ανάλυση προγενέστερων ερευνών) αναφέρονται τα απο­τελέσματα της οξείας επίδρασης – κατανάλωσης 200-300mg καφεΐνης από υπερτασικούς. Δι­απιστώθηκε σημαντική αύξηση της αρτηριακής πίεσης, η οποία ήταν παροδική, διάρκειας μόνον τριών ωρών. Η αύξηση αυτή ήταν κατά μέσον όρο 8,1mmHg για τη μικρή-διαστολική πίεση. Αντίθετα, σε καθημερινή κατα­νάλωση καφέ, τουλάχιστον επί δύο εβδομάδες, η καφεΐνη δεν φαίνεται να επηρέασε τις τιμές της αρτηριακής πίεσης. Το απο­τέλεσμα αυτό στηρίζεται κυρίως στη σύγκριση της λήψης καφέ με καφεΐνη, με την κατανάλωση ντεκαφεϊνέ (καφέ χωρίς καφεΐνη) και την αποχή από καφέ. Στο δεύτερο σκέλος της ίδιας ανα­σκόπησης συμπεριλήφθηκαν αναδρομικές καταγραφές μελε­τών, όπου δεν αποδείχθηκε ότι υπάρχει σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση καφέ και στον κίν­δυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, δεν προκαλεί ο καφές π.χ. έμφραγμα.

Ενδιαφέροντα είναι και τα αποτελέσματα μιας πρόσφατης μελέτης, όπου διερευνήθηκε η επίδραση τεσσάρων τύπων καφέ: αραβικού, τούρκικου, αμε­ρικανικού και στιγμιαίου καφέ. Η μελέτη αυτή είχε στόχο την αρτη­ριακή πίεση πειραματόζωων και 400 πολιτών με φυσιολογική πίε­ση ή υπέρταση. Έτσι στη μελέτη αυτή ο αναγνώστης ικανοποιείται ότι έχει νέα και από ανθρώπους με φυσιολογική πίεση, όχι μόνον υπερτασικούς. Και, δεύτερον, αν υπάρχουν διαφορές στα είδη του καφέ. Οι ομάδες των εξεταζόμενων επί δύο εβδομάδες απείχαν από οποιαδήποτε άλλη πηγή καφεΐνης, με φάρμακα, τροφές ή ροφήματα π.χ. τύπου COLA. Το ρόφημα καφέ προς κα­τανάλωση, κατά το πρωτόκολλο, είχε όγκο 250κυβ.εκ. Μισή, μία, μιάμιση και δύο ώρες πριν την κατανάλωση στους εξεταζόμε­νους, πολίτη ή πειραματόζωο, γινόταν μέτρηση τριών παρα­μέτρων: της συστολικής αρτη­ριακής πίεσης, της διαστολικής και των καρδιακών παλμών – σφυγμών ανά λεπτό. Σε δύο κατηγορίες πληθυσμών της με­λέτης, με φυσιολογική πίεση και μέτρια υπέρταση, διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική πτώση της συστολικής και διαστολική πίεσης, καθώς επίσης και ελάτ­τωση των καρδιακών παλμών κατά την πρώτη ώρα μετά την κατανάλωση στιγμιαίου καφέ. Παρόμοια δράση είχε και η χο­ρήγηση αραβικού και ελληνικού-τούρκικου καφέ. Αντίθετα ο αμε­ρικάνικος καφές δεν είχε καμία σημαντική επίδραση. Ούτε στην πίεση ούτε στους καρδιακούς παλμούς. Αυτό το αποτέλεσμα αφορά περισσότερο στη χώρα μας, στην οποία καταναλώνεται πολύ ο στιγμιαίος καφές.