Συνέντευξη Τύπου για τα λαϊκά δρώμενα του Δωδεκαημέρου στο Νομό Δράμας παραχώρησε χθες ο Αντιπεριφερειάρχης Δράμας, Μιχάλης Μουρβετίδης και οι πρόεδροι των πολιτιστικών συλλόγων, από τις κοινότητες όπου τελούνται τα δρώμενα. Η προετοιμασία για την αναβίωση των αρχέγονων εθίμων έχει ολοκληρωθεί και η αναβίωσή τους θα γίνει τις επόμενες ημέρες. Πρόκειται για αναπαραστάσεις που γίνονται για ευετηριακούς λόγους, προέρχονται από την αρχαιότητα και διασώζονται μέχρι και τις ημέρες μας, συνδέοντας τον τόπο με την ιστορία του.
Ο Αντιπεριφερειάρχης Δράμας, Μιχάλης Μουρβετίδης, ανέφερε ότι η παρουσίαση κατά τη διάρκεια της συνέντευξης τύπου, έγινε σε συνεργασία με τους προέδρους των τοπικών πολιτιστικών συλλόγων, των κοινοτήτων όπου διεξάγονται τα λαϊκά δρώμενα του Δωδεκαημέρου. Επεσήμανε ότι τα δρώμενα γίνονται κάθε χρόνο με μεγάλη επιτυχία και σημείωσε ότι η περιφέρεια ΑΜΘ και η ΠΕ Δράμας βρίσκονται πάντοτε δίπλα στους πολιτιστικούς συλλόγους, γνωρίζοντας το σημαντικό έργο που επιτελούν, διατηρώντας την παράδοση, τα ήθη και τα έθιμα του τόπου μας. Προέβλεψε ότι η τέλεση των λαικών δρωμένων θα έχει και φέτος μεγάλη επιτυχία, καθώς υπάρχει μεράκι, αγάπη και συμμετοχή από τους ανθρώπους των κοινοτήτων.
Ο πρόεδρος του Κέντρου Πολιτιστικής Ανάπτυξης Ανατολικής Μακεδονίας και πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Μοναστηρακίου, Γιάννης Παπουτσής, αφού ευχήθηκε ευετηρική χρονιά σε όλους, τόνισε χαρακτηριστικά «Η Ηδωνίδα γη σείεται και δονείται στις 5, 6, 7 και 8 Ιανουαρίου». Εξήγησε ότι η Περιφέρεια και ο Αντιπεριφερειάρχης Δράμας κ. Μουρβετίδης, είναι πάντα δίπλα στην προσπάθεια των συλλόγων να διασώσουν και να διατηρήσουν τα τοπικά λαϊκά δρώμενα. Πρόσθεσε πως είναι σημαντικό ότι έχει δρομολογηθεί η ένταξη όλων των δρώμενων στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Θύμισε ότι τα δρώμενα τελούνται στις κοινότητες Μοναστηρακίου, Ξηροποτάμου, Πετρούσας, Πύργων, Βώλακα, Παγονερίου, Καλής Βρύσης και από το γειτονικό Νομό Καβάλας η Νικήσιανη. Είπε ότι η τέλεση των δρωμένων εκτός από την σχέση τους με τη γονιμότητα έχουν και χαρακτήρα αποτροπής του κακού.
Στην διάρκεια της συνέντευξης τύπου, πέραν του προέδρου του Πολιτσιτκού Συλλόγου Μοναστηρακίου, μίλησαν οι πρόεδροι των Πολιτιστικών Συλλόγων, Βώλακα – Δημήτρης Άρμεν, Πετρούσας – Κωνσταντίνος Πουρνάρκας, Πύργων – Σωτήρης Βαλκάνης, Παγονερίου – Δημήτρης Μόνιος και Καλής Βρύσης – Θανάσης Παλλικάρης.
Στο Μοναστηράκι, ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά γεγονότα του Δωδεκαημέρου είναι το έθιμο των «Αράπηδων». Αυτό το τελετουργικό πραγματοποιείται την ημέρα των Θεοφανείων (6 Ιανουαρίου) με σκοπό την εξασφάλιση καλής σοδειάς και ευημερίας. Στην ομάδα των συμμετεχόντων, γνωστή και ως «τσέτα», περιλαμβάνονται επίσης οι Γκιλίγκες (νύφες), οι Παππούδες και οι Τσολιάδες (Εύζωνοι). Στην κεντρική πλατεία του οικισμού στήνεται ένας μεγαλοπρεπής χορός, ακολουθούμενος από συμβολικές αναπαραστάσεις γάμου ή μάχης, καθώς και οργώματος και σποράς.
Στην Καλή Βρύση, δεσπόζουσα θέση κατέχουν τα «Μπαμπούγερα». Πρόκειται για μεταμφιεσμένους που περιφέρονται στους δρόμους του χωριού με έντονη ενέργεια και ζωηρότητα, παραπέμποντας σε αρχαίους σατύρους, ακόλουθους του θεού Διονύσου. Αυτό το δρώμενο έχει τις ρίζες του στην αρχαία διονυσιακή λατρεία. Η κορύφωση του εθίμου λαμβάνει χώρα στις 8 Ιανουαρίου με τη συμβολική αναπαράσταση γάμου.
Στον Ξηροπόταμο, η μεταμφίεση των Αράπηδων χαρακτηρίζεται από το μαύρο χρώμα, με χρήση μαύρων φλοκωτών καπών, εντυπωσιακών υψηλόκορφων προσωπίδων και κεφαλοστολών από δέρματα αιγοπροβάτων. Κατά την αναβίωση του τελετουργικού, η ομάδα («τσέτα») των «Αράπηδων» πραγματοποιεί παρέλαση στους δρόμους, συνοδευόμενη από τους εκκωφαντικούς ήχους των κουδουνιών της. Την «τσέτα» συμπληρώνουν οι «Εύζωνες» (γαμπροί), οι «Γκελίγκες» (νύφες) και οι «Μάνγκουδες» (παλιάτσοι). Δύο αρχηγοί των ομάδων μονομαχούν μέχρι την πτώση του ενός. Στη συνέχεια, όλοι συγκεντρώνονται γύρω από τον πεσμένο αρχηγό σε ένα τελετουργικό μυστήριο, το οποίο καταλήγει στην ανάσταση του «νεκρού» και έναν ιδιαίτερο, ξέφρενο χορό. Αυτό συμβολίζει τη χειμερινή νάρκη της φύσης και την αναγέννησή της με την έλευση της άνοιξης.
Το «Μπάμπιντεν» στην Πετρούσα αποτελεί ένα δρώμενο με στόχο την ευημερία, τη γονιμότητα, την καρποφορία και την απελευθέρωση της γης από τους περιορισμούς του χειμώνα. Κεντρικό στοιχείο του εθίμου είναι η καμήλα, η οποία συμβολίζει τις προκλήσεις της ανθρώπινης ύπαρξης και την αποφασιστικότητα του ανθρώπου να αντιμετωπίζει τις αντιξοότητες. Η κορύφωση του Μπάμπιντεν σημειώνεται στις 8 Ιανουαρίου, με την αναπαράσταση οργώματος, σποράς και άλλων γεωργικών εργασιών, συνοδευόμενη από την παρουσία του «σταχτή» και των «ανδρείκελων» που εκπροσωπούν τη γενετική ορμή, και ολοκληρώνεται με εορταστικό γλέντι που διαρκεί μέχρι αργά το βράδυ.
Στον Βώλακα, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, οι κάτοικοι αναβιώνουν με έναν ιδιαίτερο τρόπο αρχαία έθιμα, όλα με βαθύ συμβολικό περιεχόμενο. Συμβολική σπορά, μιμητικό όργωμα, νύφες, κουμπάροι, και ροπαλοφόροι διαδραματίζουν ο καθένας τον ρόλο του σε δρώμενα που αποδιώχνουν το κακό από τον οικισμό εδώ και αιώνες. Έθιμα όπως αυτά της «μπάρας», των «Αράπηδων» και του «Μπάμπιντεν» αναβιώνουν μέσα σε μια εύθυμη, σατιρική και πανηγυρική ατμόσφαιρα.
Στο Παγονέρι, το δρώμενο των «Χαράπηδων» ή «Αράπηδων» αναβιώνει ετησίως (6 Ιανουαρίου), με κυρίαρχα στοιχεία τις πειρακτικές αλληλεπιδράσεις, τους χορούς και τα τραγούδια, υπό τους ήχους της γκάιντας και του νταχαρέ. Οι «Αράπηδες» φέρουν μεταμφιέσεις από προβιές που καλύπτουν ολόκληρο το σώμα, μάσκες με τρεις οπές για τα μάτια και το στόμα, κουδούνια στη μέση, ξύλινα σπαθιά και στάχτη στο χέρι, και γουρουνοτσάρουχα στα πόδια.
Τέλος, στα δρώμενα των Πύργων συμμετέχουν όλοι οι κάτοικοι του οικισμού, απολαμβάνοντας ποτά και χορεύοντας υπό τους ήχους της γκάιντας, της μακεδονικής λύρας και του νταχαρέ. Κεντρικά στοιχεία αποτελούν οι μεταμφιέσεις και οι συμβολικές αναπαραστάσεις, οι οποίες έχουν πάντοτε χαρακτήρα ευετηρίας και φέρουν έντονο συμβολισμό.