Ένα ιστορικής σημασίας εγχείρημα πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 4 Απριλίου 2026, πριν την έναρξη των επετειακών εκδηλώσεων μνήμης που είναι αφιερωμένες στο Οχυρό του Περιθωρίου. Κατόπιν υπόδειξης από τον κ. Μιλτιάδη Δημητριάδη, μέλους της Λέσχης Καταδρομέων Δράμας, εντοπίστηκε σε δυσπρόσιτη ορεινή περιοχή του Βώλακα ένα σπάνιο χαλύβδινο θωράκιο όλμου της εποχής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Το εύρημα αποτελεί έναν επιβλητικό χαλύβδινο θόλο (προστατευτικό κάλυμμα όλμου), ο οποίος, με διάμετρο που κυμαίνεται από 1,5 έως 2 μέτρα και εκτιμώμενο βάρος που υπερβαίνει τους 5 τόνους, μαρτυρά την στιβαρότητα των οχυρωματικών κατασκευών της εποχής. Αυτό το ιστορικό τεκμήριο αποτελούσε αναπόσπαστο τμήμα της ευρύτερης αμυντικής διάταξης Μεταξά, με την προέλευσή του να εντοπίζεται ειδικότερα στο Οχυρό Μπαρτίσεβα.
Μιλώντας στα ΧΡΟΝΙΚΑ της Δράμας, ο υπεύθυνος για τη λειτουργία του Οχυρού Λίσσε, κ. Ησαΐας Χατζηκωνσταντίνου, είπε ότι η απαιτητική επιχείρηση μεταφοράς αυτού του χαλύβδινου κειμηλίου ξεκίνησε στις 9:30 το πρωί και τελείωσε επιτυχώς στις 19:00 το απόγευμα της ίδιας ημέρας, χάρη στην αμέριστη συνδρομή εθελοντών και την απαραίτητη υποστήριξη ενός ειδικού γερανοφόρου οχήματος. Είναι αξιοσημείωτο ότι αυτά τα μεταλλικά οχυρωματικά στοιχεία δεν βρίσκονται πλέον στις αρχικές τους θέσεις, καθώς το 1941, μετά τη βίαιη ανατίναξη των οχυρώσεων από τα κατοχικά στρατεύματα της Βουλγαρίας, εκτοξεύτηκαν με σφοδρότητα και διασκορπίστηκαν στην ορεινή περιοχή.
Όπως τόνισε ο κ. Χατζηκωνσταντίνου το εύρημα μεταφέρθηκε στον ιστορικό χώρο του Οχυρού Λίσσε, όπου πρόκειται να υποστεί τις απαραίτητες εργασίες συντήρησης και να λάβει την ενδεδειγμένη θέση σε έκθεση. Θα πλαισιώνεται από επεξηγηματική πινακίδα, ώστε οι επισκέπτες να έχουν τη δυνατότητα να εμβαθύνουν στην ιστορική του σημασία και να κατανοήσουν την πορεία του στον χρόνο.
Σημασία όμως έχει και το πως εξελίχθηκε αυτή η υπόθεση. Όπως είπε ο κ. Χατζηκωνσταντίνου, τα οχυρωματικά έργα της γραμμής Μεταξά κατασκευάστηκαν την περίοδο μεταξύ 1936 – 1940. Ένα από αυτά τα έργα ήταν και η τσιμεντένια κατασκευή που έφερε τον θόλο που προστάτευε τα ολμοβόλα. Ολμοβολία υπήρχαν σε κάθε ένα από τα 11 οχυρά που βρίσκονται στην περιοχή του Νευροκοπίου. Το 1941 με τη συνθηκολόγηση, η βόρεια Ελλάδα δόθηκε στην δικαιοδοσία των βουλγαρικών στρατευμάτων, τα οποία προσπάθησαν να καταστρέψουν στον ελληνικό χώρο, ότι θεωρούσαν ότι απειλούσε τη χώρα τους. Ανατίναξαν υποδομές ανάμεσα στις οποίες και οι συγκεκριμένοι θόλοι που εκσφενδονίστηκαν σε κάποια απόσταση. «Μου είχε γνωστοποιήσει ο κ. Μιλτιάδης Δημητριάδης, ότι ένας τέτοιος θόλος υπάρχει στο Περιθώρι και ένας στην περιοχή του Βώλακα. Ενώ είχαμε σχεδιάσει με το δήμαρχο να μεταφέρουμε αυτούς τους θόλους για να εκτεθούν στο Λίσσε, δυστυχώς μάθαμε ότι ο θόλος του Περιθωρίου εκλάπη. Η κινητοποίηση του δήμου μας ήταν άμεση. Το πρωί του Σαββάτου 4 Απριλίου, μεταβήκαμε με τον κ. Μιλτιάδη Δημητριάδη στην περιοχή του Οχυρού Μπαρτίσεβα στο Βώλακα, για να βρούμε τον δεύτερο θόλο που είχε εντοπίσει ο ίδιος, αλλά δεν τον βρήκαμε. Ωστόσο ψάχνοντας στην περιοχή του οχυρού, εντοπίσαμε άλλον θόλο, στον οποίο υπήρχαν ότι επιχειρήθηκε να αποκοπεί και να μεταφερθεί, πιθανόν για την πώλησή για παλιοσίδερα. Ευτυχώς μετά από μια πολύωρη προσπάθεια στη δύσβατη περιοχή, τελικώς ο θόλος μεταφέρθηκε στο Οχυρό Λίσσε χάρη στους εθελοντές αλλά ακόμη και τους αντιδημάρχους και δημοτικούς συμβούλους του δήμου που έσπευσαν να βοηθήσουν, μεταξύ των οποίων ο κ. Μίρκου, ο κ. Μποσκοψίου, ο κ. Παπαμαρίνος και άλλοι.
Με τη διάσωση του θόλου, αποφεύχθηκε η ενδεχόμενη εκποίησή του ως άχρηστου μετάλλου και εξασφαλίστηκε η διατήρησή του ως αδιάψευστου μάρτυρα της ιστορίας της περιοχής.