Κατόπιν ενημέρωσης από την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, που είναι μη κερδοσκοπικός φορέας της Εκκλησίας, μετά από πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέως Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Γεωργίου Καλαντζή, υπογράφηκε εντός του 2025 μνημόνιo συνεργασίας για τη θέσπιση ακαδημαϊκής Έδρας στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.), με τον τίτλο «Μητροπολίτης Δράμας Παύλος – Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός του Ελληνισμού της Ανατολής 11ος – 20ός αιώνας».
Συμβαλλόμενα μέρη υπήρξαν η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος, καθώς και οι Ιερές Μητροπόλεις Θεσσαλονίκης, Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως και Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς. Το εν λόγω Μνημόνιο έλαβε την έγκριση του Κεντρικού Διοικητικού Συμβουλίου της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και των Μητροπολιτικών Συμβουλίων των οικείων Μητροπόλεων, ενώ επικυρώθηκε επιπλέον από την Κοσμητεία της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. και τη Σύγκλητο του Α.Π.Θ.
Η σύσταση της νέας Έδρας ανταποκρίνεται στην επιτακτική ανάγκη για ενδελεχή έρευνα και εξειδικευμένη μελέτη της εκκλησιαστικής ιστορίας του Ελληνισμού της καθ’ ημάς Ανατολής. Ο τελευταίος συνιστούσε διαχρονικά κινητήρια δύναμη προόδου και εθνικής ανάτασης, παραμένοντας άρρηκτα συνδεδεμένος με την Ορθοδοξία. Η συνεισφορά και το πνευματικό έργο του Μητροπολίτη Δράμας κυρού Παύλου (Αποστολίδη) αποδείχθηκαν ιδιαίτερα αξιόλογα, καθώς, πέραν άλλων σημαντικών δράσεων, μερίμνησε για την αγιοκατάταξη του τελευταίου Αυτοκράτορα της Τραπεζούντας, Δαυίδ Μεγάλου Κομνηνού, των τριών τέκνων του Γεωργίου, Βασιλείου, Μανουήλ και του ανεψιού του Αλεξίου, καθώς και του Οσίου Γεωργίου Καρσλίδη. Επιπροσθέτως, ανήγειρε Ιερό Ναό προς τιμήν του Αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης και συνέθεσε πολυάριθμα συγγράμματα και μελέτες σχετικές με την εκκλησιαστική ιστορία του Πόντου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πόλη της Θεσσαλονίκης αναδείχθηκε σε έναν από τους κυριότερους προορισμούς εγκατάστασης των Ελλήνων της καθ’ ημάς Ανατολής μετά το έτος 1922.
Το Α.Π.Θ. μέσω της ίδρυσης και λειτουργίας της Έδρας με τίτλο «Μητροπολίτης Δράμας Παύλος – Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός του Ελληνισμού της Ανατολής 11ος – 20ος αιώνας» στο Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής, στοχεύει στην παραγωγή και διάδοση έγκυρης και επιστημονικά τεκμηριωμένης ιστορικής γνώσης. Επιδιώκει επίσης την προσέλκυση ακαδημαϊκών φοιτητών και την ανάδειξη νέων ερευνητών με εξειδίκευση στο συγκεκριμένο γνωστικό πεδίο, την ανάπτυξη συνεργασιών τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο με επιστημονικούς και πολιτισμικούς φορείς, καθώς και την περαιτέρω ανάδειξη της μείζονος σημασίας του μακραίωνου ελληνικού πολιτισμού στην καθ’ ημάς Ανατολή.
Οι θεμελιώδεις σκοποί της Έδρας έχουν καθοριστεί ως εξής: Η ενδυνάμωση της ερευνητικής δραστηριότητας και η δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού σχετικά με την πολιτισμική και την εκκλησιαστική ιστορία του Ελληνισμού της Ανατολής από το 1071 και εφεξής. Η εμβάθυνση στην έρευνα της εκκλησιαστικής ιστορίας και της πνευματικής ζωής του Ελληνισμού στην Καππαδοκία, την Ιωνία, τον Πόντο και την παρευξείνια ζώνη, σε συνεργασία με το αντίστοιχο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Α.Π.Θ. με σκοπό την υλοποίηση κοινών ερευνητικών πρωτοβουλιών, η προσέλκυση νέων ακαδημαϊκών ερευνητών στο συγκεκριμένο γνωστικό πεδίο. Η σύναψη συνεργασιών με ερευνητικά κέντρα και πανεπιστημιακά ιδρύματα του εξωτερικού, όπου καλλιεργείται επιστημονικά το εν λόγω γνωστικό αντικείμενο.
Η Έδρα περιλαμβάνει διδασκαλία δύο κατ’ επιλογήν μαθημάτων με τίτλους (α) «Εισαγωγή στην Εκκλησιαστική Ιστορία του Ελληνισμού της Ανατολής 11ος -20ος αι.» και (β) «Ιστορία του Ελληνικού Πολιτισμού στην Ανατολή» αντίστοιχα, τα οποία θα προσφέρονται σε προπτυχιακό επίπεδο ως επιλεγόμενα σε διατμηματική βάση για όλους τους προπτυχιακούς φοιτητές του Α.Π.Θ. και θα κατανέμονται στα δύο εξάμηνα σπουδών (χειμερινό – εαρινό). Επιπλέον, θα διδάσκεται ένα μάθημα στην αγγλική γλώσσα, με τίτλο « Hellenism in Asia Minor», το οποίο θα προσφέρεται και στα δύο εξάμηνα σε όλους τους φοιτητές Erasmus του Α.Π.Θ., αλλά και σε ενδεχόμενο ξενόγλωσσο Πρόγραμμα Προπτυχιακών Σπουδών (ΠΠΣ) του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ., ενώ θα συμμετέχει ενεργά και στη λειτουργία των Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων Σπουδών (ΠMΣ) του Τμήματος Θεολογίας του Α.Π.Θ.
Το ποσό της ετήσιας χρηματοδότησης της Επώνυμης Έδρας ανέρχεται στις τριάντα χιλιάδες (30.000) ευρώ. Η Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος θα προσφέρει δεκαπέντε χιλιάδες (15.000) ευρώ κατ’ έτος. Η κάθε μία από τις τρεις συμβαλλόμενες Ιερές Μητροπόλεις θα προσφέρει πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ κατ’ έτος. Σε περίπτωση αδυναμίας καταβολής του ποσού από τις Ιερές Μητροπόλεις, το ποσό θα καταβάλλεται από την Αποστολική Διακονία της Εκκλησίας της Ελλάδος.