Ολοκληρώθηκε η ερευνητική δράση για τη μελέτη τού μικροβιώματος – της πατάτας στο Λεκανοπέδιο Κάτω Νευροκοπίου. Πρόκειται για ένα ερευνητικό έργον με τίτλο «Ανάδειξη, αξιολόγηση και βελτίωση των ιδιαίτερων ποιοτικών χαρακτηριστικών της ΠΓΕ πατάτας Κάτω Νευροκοπίου» που είχε διάρκεια τριών ετώχρηματοδοτήθηκε και από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, ενώ υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης και Φυτογενετικών Πόρων τού ΕΛΓΟ Δήμητρα, όπως είπε μιλώντας στα ΧΡΟΝΙΚΑ της Δράμας, ο γεωπόνος της ΔΑΟΚ Δράμας κ. Κωνσταντίνος Σίμογλου.
Ο ίδιος τόνισε ότι το βασικότερο μέρος του έργου αφορούσε την μελέτη του μικροβιώματος της περιοχής του λεκανοπεδίου, δηλαδή των μικροοργανισμών που υπάρχουν στο έδαφος και έχουν άμεση σχέση και συνάφεια με το φυτό και την καλλιέργεια της πατάτας. «Το συμπέρασμα που προέκυψε μέσα από αυτή την έρευνα ήταν ότι στις διάφορες περιοχές του λεκανοπεδίου, όπου καλλιεργείται η πατάτα, υπάρχουν κάποια όμοια χαρακτηριστικά, τα οποία επαναλαμβάνονται. Κάθε περιοχή έχει μια μικροβιακή ταυτότητα η οποία την χαρακτηρίζει. Όπως αποδείχθηκε και την έρευνα, οι πατάτες που παράγονται στο λεκανοπέδιο έχουν μια πολύ συγκεκριμένη μικροβιακή ταυτότητα. Με την ολοκλήρωση της έρευνας δημιουργήθηκε μια βάση, επάνω στην οποία μπορούμε να ταυτοποιούμε την προέλευση της πατάτας Κάτω Νευροκοπίου. Ας πούμε ότι η συγκεκριμένη ταυτότητα της πατάτας έχει αποκωδικοποιηθεί. Βρήκαμε συγκεκριμένα γένη βακτηρίων που χαρακτηρίζουν την περιοχή όλου του λεκανοπεδίου και άρα μπορούν να βοηθούν στην ταυτοποίηση της προέλευσης της πατάτας με πολύ συγκεκριμένες μοριακές μεθόδους. Στόχος είναι η πατάτα να προστατευτεί εμπορικά ως προϊόν, ώστε να μπορεί να αποδεικνύεται η πραγματική προέλευσή της» ανέφερε.
Η ΔΑΟΚ Δράμας, έκανε γνωστό για την ολοκλήρωση της έρευνας, ότι «Στο πλαίσιο τού έργου πραγματοποιήθηκαν συστηματικές δειγματοληψίες εδάφους σε έξι περιοχές καλλιέργειας πατάτας, σε δύο διακριτές χρονικές περιόδους, κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο 2023, και ακολούθησε αναλυτική διερεύνηση τόσο των φυσικοχημικών ιδιοτήτων των εδαφών όσο και της σύστασης των μικροβιακών κοινοτήτων που συνδέονται με την καλλιέργεια.
Η μελέτη κατέδειξε ότι η ευρύτερη περιοχή παραγωγής, παρά τις επιμέρους τοπικές και εποχικές διαφοροποιήσεις, εμφανίζει ως σύνολο κοινά και επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά. Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν τόσο βασικές εδαφικές ιδιότητες όσο και τη δομή τού μικροβιώματος, δηλαδή τού συνόλου των μικροοργανισμών που αναπτύσσονται στο έδαφος και αλληλεπιδρούν με το ριζικό περιβάλλον της πατάτας. Το εύρημα αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, διότι αναδεικνύει ότι η περιοχή δεν αποτελεί απλώς έναν τόπο καλλιέργειας, αλλά ένα συνεκτικό αγροπεριβαλλοντικό σύνολο με αναγνωρίσιμη βιολογική και εδαφική φυσιογνωμία.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι οι εποχικές μεταβολές και οι επιμέρους διαφοροποιήσεις μεταξύ θέσεων δεν αναιρούν τη συνολική συνοχή της ζώνης παραγωγής. Αντιθέτως, μέσα από την ανάλυση προέκυψε ότι υπάρχει ένας σταθερός πυρήνας χαρακτηριστικών που επανεμφανίζεται και ο οποίος μπορεί να αποδοθεί στις ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής, όπως το έδαφος, το μικροκλίμα, η καλλιεργητική πρακτική και η μακροχρόνια αλληλεπίδραση αυτών των παραγόντων. Κατά συνέπεια, το προϊόν συνδέεται μετρήσιμα με τη γεωγραφική του προέλευση.
Η σημασία του έργου είναι ιδιαίτερα μεγάλη για την ΠΓΕ Πατάτα Κάτω Νευροκοπίου, καθώς η έρευνα παρέχει πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένη βάση για την περιγραφή και αποτύπωση της ιδιαίτερης ταυτότητας τού προϊόντος. Η καταγραφή των κοινών εδαφικών και μικροβιακών γνωρισμάτων της ζώνης παραγωγής δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση ενός «αποτυπώματος προέλευσης», δηλαδή ενός συνόλου χαρακτηριστικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την τεκμηρίωση της γνησιότητας και της σύνδεσης τού προϊόντος με τον τόπο παραγωγής του.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη πρακτική αξία σε σχέση με την αντιμετώπιση των ελληνοποιήσεων, των φαινομένων απομίμησης και γενικότερα κάθε πρακτικής παραπλάνησης της αγοράς. Εφόσον ένα προϊόν ΠΓΕ οφείλει να συνδέεται ουσιαστικά και αποδεδειγμένα με τη συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη από την οποία προέρχεται, η ύπαρξη επιστημονικά καταγεγραμμένων δεικτών ταυτότητας μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο προστασίας του. Με άλλα λόγια, η μελέτη δεν αναδεικνύει μόνο την ιδιαιτερότητα της περιοχής, αλλά δημιουργεί και το αναγκαίο υπόβαθρο ώστε, σε επόμενο στάδιο, να υποστηριχθούν διαδικασίες ταυτοποίησης, ελέγχου γνησιότητας και διασταύρωσης της δηλωθείσας προέλευσης τού προϊόντος.
Η εξέλιξη αυτή είναι εξαιρετικά σημαντική για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς της περιοχής. Για τους παραγωγούς και τις συλλογικές τους οργανώσεις, ενισχύεται η δυνατότητα προστασίας τού προϊόντος από αθέμιτο ανταγωνισμό. Για τα συσκευαστήρια και τις εμπορικές επιχειρήσεις, δημιουργούνται καλύτερες προϋποθέσεις για ενίσχυση της αξιοπιστίας, της ιχνηλασιμότητας και της εμπορικής υπεραξίας τού προϊόντος.
Συνολικά, το ερευνητικό έργο παρέχει ένα ουσιαστικό και σύγχρονο επιστημονικό εργαλείο για την περιοχή τού Λεκανοπεδίου Κάτω Νευροκοπίου και ευρύτερα της ΠΕ Δράμας. Αναδεικνύει ότι η ζώνη παραγωγής διαθέτει κοινά, αναγνωρίσιμα και τεκμηριώσιμα χαρακτηριστικά, τα οποία μπορούν να στηρίξουν τόσο την περαιτέρω ποιοτική αναβάθμιση της καλλιέργειας όσο και τη διασφάλιση, προστασία και ταυτοποίηση τού προϊόντος ΠΓΕ Πατάτα Κάτω Νευροκοπίου. Υπό το πρίσμα αυτό, η έρευνα αποκτά ιδιαίτερη προστιθέμενη αξία για την τοπική οικονομία, καθώς ενισχύει τις προϋποθέσεις προστασίας του προϊόντος από απομιμήσεις και ελληνοποιήσεις και συμβάλλει στη διατήρηση της φήμης, της αξιοπιστίας και της εμπορικής του αξίας».