Η Ύψωσης του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού τιμάται σεπτεμβριάτικα

Της Νόρας Κωνσταντινίδου

0
50

«Όποιος δεν ομολογεί το μαρτύριο του Σταυρού, είναι εκ του διαβόλου»
Άγιος Πολύκαρπος
Επίσκοπος Σμύρνης (70-155)

Το εορτολόγιο του Σεπτεμβρίου αρχίζει από την ημέρα της Ινδίκτου (1η Σεπτεμβρίου), την επίσημο αρχή του εκκλησιαστικού έτους και των αγίων 40 μαρτύρων παρθένων γυναικών και ασκητριών. Συνεχίζεται δε με το γενέθλιο1 της υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου στις 8 Σεπτεμβρίου. Την άλλη μέρα από τη γενέθλιο ημέρα της Θεοτόκου (9 Σεπτεμβρίου), τιμάται η μνήμη των Θεοπατόρων Ιωακείμ και Άννης. Ενώ, στις 14ης Σεπτεμβρίου με όλες τις πρέπουσες και αρμόζουσες τελετουργίες τιμάται η καθιερωμένη μέρα της Ύψωσης του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού.
Πρόκειται για έναν ακόμη επιπρόσθετο λόγο που ανέκαθεν, αλλά και στις μέρες μας οι πιστοί (ακόμη και ομαδικά), καταφεύγουν στις εκκλησίες την ημέρα του Τιμίου Σταυρού, προσκυνούν τον καταστόλιστο με βλαστούς από βασιλικούς Σταυρό. Στα ετήσια πανηγύρια ακούν με προσοχή τις ευφρόσυνες ψαλμωδίες με τον εναρμονισμένο, εύηχο, επίκαιρο λόγο και αφήνονται στο έλεος που διανέμει η χάρη του. Δεν υπάρχει σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια πόλη, χωριό και χωριουδάκι που να μην έχει Σταυρό στο ναό του, στο ναΐσκό του, στο ξωκλήσι του, ως και στο ερημοκκλήσι του.
Συνάμα, συμβολικά, επιλεκτικά κι εκκλησιαστικά τροπάρια έγραψαν και συνέθεσαν οι πιστοί για το σταυρό. Καθίσματα τα αποκαλούν οι αρμόδιοι. Παρακάτω παρατίθενται δείγματα από αυτά, τα οποία μόνιμα καλύπτουν την επιθυμία του ακροατηρίου για επανάληψη για την ψυχική τέρψη και το μεγαλείο του ψαλλόμενου λόγου:
«Σταυρέ τίμιε, πιστών καύχημα, αθλητών στήριγμα, αποστόλων εγκαλλώπισμα, δικαίων πρόμαχε, πάντων των οσίων διάσωσμα».
«Χαίροις ο του Κυρίου Σταυρός˙ ημών η βοήθεια, βασιλέων κραταίωμα, σθένος δικαίων, ιερέων ευπρέπεια˙ ράβδος η της δυνάμεως ποιμαινόμεθα˙ όπλον ειρήνης εν φόβω, ό περιέπουσιν άγγελοί…». ‘
Η δύναμη του Σταυρού φανερώνεται συχνά έμπρακτα. Ενισχύει το ψυχικό σθένος του χριστιανού και του υπενθυμίζει τα πρώτα χρόνια της δίωξης όλων όσων πίστεψαν στη σταυρική θυσία του Χριστού και στην «εκ νεκρών Ανάστασή του». Ο Άγιος Στέφανος ως διάκος έχει υποστεί πρώτος τον δια του λιθοβολισμού θάνατον, το 36 μ. χ. Λέγεται γι αυτό πρωτομάρτυρας.
Εκτός από το Στέφανο τον αρχιδιάκονο και πρωτομάρτυρα και ο Επίσκοπος Σμύρνης Πολύκαρπος (68-155) μία κατ΄ εξοχήν Ορθόδοξη φυσιογνωμία στην εκκλησία της Μικράς Ασίας το 1ο ήμισυ του Β’ αιώνα, τελείωσε τη ζωή του με τον «διά πυρός θάνατον εις το στάδιο της Σμύρνης». Μνημονεύεται στους πρωτεργάτες για τη στερέωση της πίστης των πρώτων χριστιανών και για την εμπέδωση της πίστης στη δύναμη του Σταυρού. Δικός του είναι το απόφθεγμα: «Όποιος δεν ομολογεί το μαρτύριο του Σταυρού, είναι εκ του διαβόλου».
Μαρτυρικό θάνατο υπέστη και ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος (70-117). Κατασπαράχθηκε από θηρία στο Κολοσσαίο της Ρώμης. Οι θάνατοι του γηραιού ιερομάρτυρα Πολυκάρπου και του Ιγνάτιου δεύτερου Επισκόπου Αντιοχείας «κοσμούν» τον άνθρωπο για τη δύναμη της πίστης τους. Ταυτόχρονα οι επτά επιστολές του Ιγνατίου προς τον Πολύκαρπο που περισώθηκαν αναφέρονται στο Σταυρό και για τη χάρη που κερδίζουν από αυτόν. Γράφει προς τους Σμυρναίους: «Δοξάζω τον Ιησού Χριστό, το Θεό που σας έκανε τόσο γνωστικούς, […] σαν να είσαστε καρφωμένοι στο Σταυρό του κυρίου σωματικά και πνευματικά» Οι δυο Άγιοι της εκκλησίας (Πολύκαρπος και Ιγνάτιος) συνδέονται με τη Δράμα που γειτονεύει με τους Φιλίππους.
Ωστόσο, η ουσιαστικότερη επιβεβαίωση για τη δύναμη του Σταυρού προκύπτει από τη ζωή και στο θαυμαστό όραμα του Αγίου Κωνσταντίνου. Οι ιστορικοί της εποχής αναφέρουν πως ο Κωνσταντίνος είδε στον ουρανό (μέρα – μεσημέρι) το σημείο του Σταυρού με ευανάγνωστη την επιγραφή «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ» και πίστεψε. Η πίστη του αυτή τον ακολούθησε σε όλη του τη ζωή, αν και βαπτίσθηκε κοντά στις τελευταίες ημέρες που έζησε. Ωστόσο, σε όλες τις δύσκολες περιπτώσεις της ζωή του, στις διαμάχες και τις αντιπαλότητες που αντιμετώπισε, ο Σταυρός του έδειξε, ως από θαύματος τη συμπαράστασή του. Ακόμη και την ώρα που έγινε Αυτοκράτορας και την ημέρα που έδωσε το όνομά του, ο Σταυρός υπήρξε το αθέατο, αλλά και έμπρακτο στήριγμά του. Οι δυο από τους βιογράφους του Έμπερχαρντ και CECILE MORRISSON του απονέμουν τα πρέποντα.
Καθώς όμως σε όλη του τη ζωή ο Μέγας Κωνσταντίνος απέδωσε με κάθε τρόπο -εφικτό ή ανέφικτο- το δίκαιο, αναγνώρισε τη δύναμη του Σταυρού, που κρύβοντάς την στα φιλοκάρδια τους οι πρώτοι Χριστιανοί αντιμετώπισαν τα θηρία στο Κολοσσαίο της Ρώμης, που υπαγόρευσαν στο μέγα Κωνσταντίνο το κείμενο του διατάγματος της ανεξιθρησκίας. Στη μητέρα του την Αγία Ελένη χρωστούσε τα «ψήγματα αγάπης» που ενστάλαξε μέσα του ως ο ζωντανός πιστικός ποδηγέτης του, που συχνά τον συμβούλευε. Ονόμασε μια έκταση γης στον ελληνοχριστιανικό (από τα χρόνια του αποστόλου Ανδρέα), Πόντο, Ελενόποντο.
Ένα γεγονός, που μεταξύ όλων των άλλων, αποδίδει ουσιαστικά τα εύσχημα στον ποντιακό λαό, ο οποίος ανάμεσα στους πρώτους των Ελλήνων εκχριστιανίσθηκαν. Έγιναν χριστιανοί από τα χρόνια που ο Απόστολος Ανδρέας βρέθηκε στις εσχατιές της Μικράς Ασίας και δίδαξε το λόγο του Χριστού.
Αυτή είναι η ρίζα της αιτίας που οι κτήτορες της ανιστορημένης Μονής της Παναγίας Σουμελά ενέταξαν στις κορυφαίες από τις ετήσιες εκκλησιαστικές τελετές και αυτήν της Ύψωσης του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Κι αυτός είναι ένας από τους λόγους που εμείς ως Δραμινοί και ως ακραιφνείς χριστιανοί συμμετέχουμε σωματικά στις σημερινές τιμητικές εκδηλώσεις του Πνευματικού Ιδρύματος της «Παναγίας Σουμελά».
Τα λαογραφικά και παραδοσιακά στοιχεία για το Σταυρό της πίστης μας είναι γνωστά, αλλά θα επανέλθω.

1 Η Ορθόδοξος εκκλησία της Ελλάδας εορτάζει την γενέθλιο ημέρα μόνο τρεις φορές στο χρόνο, όπως: Του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, (25 Δεκεμβρίου), του Ιωάννου του Προδρόμου (24 Ιουνίου) και της δεσποίνης ημών Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου).

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here