Ω-3 λιπαρά οξέα: παρελθόν, παρόν και μέλλον

0
6858

Αχιλλέας ΠαπαδόπουλοςΤου Αχιλλέα Παπαδόπουλου
Ειδικού Καρδιολόγου


Μέρος Β’

 

Μία ομάδα ασθενών που μπορεί να ωφεληθεί σημαντικά από την συχνή κατανάλωση λιπαρών ψαριών ή τη συστηματική θεραπεία με χάπια ω-3 είναι οι ασθενείς που έχουν υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου. Σε αυτούς τους ασθενείς, τα ω-3 λιπαρά μειώνουν την πιθανότητα μελλοντικής εμφάνισης δεύτερου εμφράγματος και τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακά και άλλα αίτια. Φαίνεται ότι οι ευεργετικές δράσεις των ω-3 έχουν την ιδιότητα να επαυξάνουν τις προστατευτικές δράσεις των υπολοίπων φαρμάκων, π.χ. της πίεσης ή της χοληστερίνης, που λαμβάνουν αυτοί οι ασθενείς, με αποτέλεσμα να μεγιστοποιείται το όφελος για την υγεία του καρδιαγγειακού συστήματος αλλά και ολόκληρου του οργανισμού. Έχει επίσης δειχθεί από μελέτες σε ασθενείς που πάσχουν από γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, ότι η κατανάλωση ω-3 λιπαρών οξέων ελαττώνει τον κίνδυνο αιφνιδίου καρδιακού θανάτου, προλαμβάνει επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες σταθεροποιώντας τις μεμβράνες των μυοκαρδιακών κυττάρων, προλαμβάνει ισχαιμικού τύπου εγκεφαλικά επεισόδια, δηλαδή λόγω αρτηριοσκληρυντικής στένωσης ή απόφραξης από θρόμβο κάποιας αρτηρίας του εγκεφάλου και επιβραδύνει την εξέλιξη της αθηρωμάτωσης των αρτηριών.
Εντυπωσιακό είναι ότι τα ω-3 λιπαρά έχουν δείξει θετικά αποτελέσματα και σε πλείστες άλλες νόσους πλην των καρδιαγγειακών νοσημάτων που προαναφέρθηκαν. Ενδεικτικά αναφέρονται η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ψωρίαση, η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα, το άσθμα, η ατοπική δερματίτιδα, η δυσμηνόρροια, η άνοια τύπου Αλτσχάιμερ, η σχιζοφρένεια,η κατάθλιψη, ο καρκίνος του μαστού και του παχέος εντέρου. Δεν υπάρχουν ωστόσο αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν τη σύσταση πρόσληψης ω-3 λιπαρών οξέων για τις ως άνω παθήσεις.
Κρίσιμα ερωτήματα αποτελούν: Τι ποσότητες ω-3 λιπαρών οξέων πρέπει να καταναλώνουμε; Πόσο συχνά; Με ποια μορφή; Τι δυνητικοί κίνδυνοι υπάρχουν από την υπερβολική κατανάλωση; Σύμφωνα με τις επίσημες συστάσεις της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, τα υγιή πρόσωπο που δεν έχουν ιστορικό στεφανιαίας νόσου ή εμφράγματος του μυοκαρδίου πρέπει να καταναλώνουν λιπαρά ψάρια τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, και ιδιαίτερο αντσούγιες (σαρδέλες), σολομό, τόνο, πέστροφα, ρέγκα ή σκουμπρί, ανάλογα με τις διατροφικές προτιμήσεις και οικονομικές δυνατότητες του καθενός. Μπορεί, βεβαίως, να έχει κάποιος λαβράκι ή τσιπούρα σε προσιτή τιμή από ιχθυοκαλλιέργεια. Τα πρόσωπα αυτά πρέπει επίσης να εντάσσουν στο διαιτολόγιό τους φυτικές πηγές α-λινολενικού οξέος όπως καρύδια, σόγια και λάδι από λιναρόσπορο. Σε επίπεδο ημερήσιας πρόσληψης, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά για τον υγιή πληθυσμό να καταναλώνει καθημερινά 0,3-0,5 γραμμάρια ω-3, και 0,8-1,1 γραμμάρια α-λινολενικού οξέος. Όσοι έχουν υποστεί ήδη έμφραγμα του μυοκαρδίου και θέλουν να προλάβουν τα μελλοντικά καρδιαγγειακά επεισόδια, καλό είναι να καταναλώνουν καθημερινά για προληπτικούς λόγους 1 γραμμάριο ω-3, είτε μέσω των προαναφερθέντων λιπαρών ψαριών, όπερ προτιμότερο, είτε με χάπια ω-3. Ασθενείς που έχουν πολύ υψηλές τιμές τριγλυκεριδίων και δεν μπορούν να τις ελέγξουν με τη διατροφή και άλλα υπολιπιδαιμικά φαρμακευτικά σκευάσματα, συνιστάται να προσλαμβάνουν 2-4 γραμμάρια την ημέρα ω-3 λιπαρά (2-4 κάψουλες ημερησίως). Σε ό,τι αφορά τα θέματα ασφάλεια, ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων προτείνει ότι ημερήσια κατανάλωση μέχρι 3 γραμμαρίων ω-3 λιπαρών οξέων μέσα από ψάρια θεωρείται ασφαλής και αποδεκτή. Οι πιθανοί κίνδυνοι που σχετίζονται με υπέρβαση της μέγιστης συνιστώμενης ημερήσιας δόσης των ω-3 λιπαρών οξέων είναι η αιμορραγία, ελαφρά ρινορραγία, αιματουρία, η μικρή αύξηση των επιπέδων της «κακής» LDL χοληστερόλης και σπανίως ελαφρά απορρύθμιση των επιπέδων σακχάρου σε διαβητικούς ασθενείς.
Θόρυβος έχει προκληθεί από τα βαρέα μέταλλα, που έχουν το ψάρια: υδράργυρο, μόλυβδο, κάδμιο, νικέλιο, αρσενικό, καθώς επίσης και λιποδιαλυτές τοξίνες: διοξίνες, πολυχλωριωμένες διφαινόλες. Συνήθως υψηλές συγκεντρώσεις αυτών των μετάλλων και τοξινών παρατηρούνται στα μεγάλα ψάρια, καρχαριοειδή, ξιφία, φάλαινα και πρακτικά δεν υπάρχει πρόβλημα στις συνήθεις μερίδες που καταναλώνουμε στο σπίτι και εστιατόριο. Ως προς τα φαρμακευτικά συμπληρώματα ιχθυελαίων δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος.
Παρά το γεγονός ότι θα βρει κανείς στη σύγχρονη βιβλιογραφία και ορισμένες μελέτες που δεν επιβεβαιώνουν απολύτως τα όσα γνωρίζουμε για τα καρδιαγγειακά και γενικότερα οφέλη των ω-3 λιπαρών οξέων, εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι η επαρκής πρόσληψη αυτών των λιπαρών οξέων έχει να προσφέρει πολλά και ανεκτίμητα στον ανθρώπινο οργανισμό.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ