Οι Βυζαντινοί Υμνογράφοι «παρόντες» αδιαλείπτως στη Μεγάλη Εβδομάδα

0
1310

Της Νόρας Κωνσταντινίδου


 

Οι υμνογράφοι του Βυζαντίου που έχουν επιδόσεις στη λογοτεχνία του χριστιανικού υμνολογίου δεν είναι λίγοι ή τουλάχιστον δεν είναι λιγοστό το ονοματολόγιο που τους αντιπροσωπεύει. Όπως επίσης δεν είναι συγκεκριμένος ο αριθμός που τους συμπεριλαμβάνει, κι αυτό γιατί δεν ήταν εύκολες οι προδιαγραφές που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην επιλεκτική κατάταξή τους ως υμνογράφων. Τόση μεγάλη η αξιοσύνη των υμνογράφων που ασχολήθηκαν με την Ύμνογραφία. Εκείνο που μόνιμα προέχει και που στους αιώνες των αιώνων ο χριστιανός που θα θελήσει να αμφισβητήσει την αξία του λόγου και του μελωδικού εύρους των υμνολογίων της Μεγάλης Εβδομάδας την οποία διανύουμε «Δόξα τω Θεώ», δε βρέθηκε ακόμα. Ίσως γιατί δεν ήρθαν τα υμνολόγια για να φύγουν, να αποθάνουν. Μένουν απαρασάλευτα όπως ήρθαν και παραμένουν αδιάφθορα με αντοχές στην οποιαδήποτε παραλλαγή. Το «αγαπάτε αλλήλους» ως πανανθρώπινη κραυγή ίδια και απαράλλακτη ακούγεται χιλιάδες χρόνια ως τώρα. Το «Ειρήνη υμίν» και το «Άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσι» βγήκε μεν από στο άγιο στόμα του Χριστού έγινε όμως ιαχή που βγαίνει συχνότατα από τα στόματα των πονεμένων σήμερα. Ταυτισμένες και ομολογούμενες απόψε και αύριο οι παραπάνω ρήσεις συντονίζουν με μια φωνή και έναν λόγο, δίχως μαέστρο και διαπασών, τα άτομα όπου γης.
Επομένως οι πρώτοι υμνογράφοι που αναφέρονται στους πρώτους αιώνες της εκκλησίας όπως ο Μεθόδιος από τα Πάταρα της Λυκίας μπορεί να πέθαναν, ο λόγος του όμως ζει και θα ζει. Ο ίδιος έζησε προς το τέλος του 3ου αιώνα και τις αρχές του 4ου μιμούμενος το Συμπόσιο του Πλάτωνα στο έργο του. «Συμπόσιο των δέκα Παρθένων» ονομάτισε το έργο του και είχε λόγους να ατενίσει την αθανασία. Υμνολογεί πανομοιότυπα με τον Μέγα Αθανάσιο που έσπειρε τον Ορθόδοξο Λόγο του στους τόπους των πέντε εξοριών του και φύτρωσε. Ο μικρόσωμος Άγιος αναδείχθηκε έτσι σε γιγάντια μορφή σφυρηλατημένος στους αιώνες για την Ορθοδοξία. Ονομαστός στην ίδια χρονική περίοδο (4ος αιώνας) υπήρξε ο Ευσέβιος Παμφίλου. Έλληνας στην καταγωγή, φίλος του Μεγάλου Κωνσταντίνου και Επίσκοπος Καισαρείας. Θεωρείται γονιμότατος συγγραφέας όπως τον χαρακτηρίζει ο Ιερώνυμος. Στην Ελληνική Πατρολογία τα άπαντά του περιλαμβάνουν 6 τόμους. Την τριάδα των δυο παραπάνω υμνογράφων συμπληρώνει ο Μέγας Αθανάσιος Πατριάρχης Αλεξάνδρειας . Πρόκειται μια από τις εξοχότατες πατερικές μορφές του 4ου αιώνα, του οποίου η ζωή και το έργο του δεν χωρούν στην σύντμηση αυτού του θέματος.
Αλλά, ο κατάλογος προχωρώντας στους αιώνες συμπεριλαμβάνει το Γρηγόριο Νύσσης της Καππαδοκίας, μαζί και επιφανέστερος, ο Γρηγόριος Νανζιανζηνός, ποιητής πολλών ύμνων κατά των αιρετικών, τους οποίους ονόμασε «απόρρητα». Επίσης ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο Συνέσιος ο Κυρηναίος, ο Πρόκλος και ο Κωνσταντινουπόλεως Ανατόλιος. Το ελληνικό πνεύμα κυριαρχεί και αυτό λέγεται από Θεού πρόνοια. Από εδώ και πέρα οι υμνογράφοι του 5ου αιώνα παραμένουν ακάλυπτοι μετέωροι εργογραφικά, αλλά δεν θα τους αφήσουμε στο σκοτάδι και με παράπονο, ονομαστική θα γίνει η αναφορά τους, όπως: Του Άνθιμου, του Τιμοκλή, του Μαρκιανού, του Ιωάννη του Μοναχού, του Κυριάκου του Αναχωρητή , του Αυξέντιου και του Ρωμανού του Μελωδού. Υπήρξε ο μεγαλύτερος, ο γονιμώτερος αντιπρόσωπος της εκκλησιαστικής υμνογραφίας ο Ρωμανός ο Μελωδός. Πίνδαρο της υμνογραφίας τον ονομάτισε ο σοφός μελετητής της Βυζαντινής Λογοτεχνίας Κρουμπάρχερ και συγκρατημένα πλέον τον τίμησε αιώνια με τη φράση: « Ο μέγιστος των ποιητών πάντων των αιώνων». Μαζί με τους ύμνους του Θεέ μου ας ζήσουμε όλοι μέχρι την Ανάσταση του Κυρίου χωρίς θύματα στην Ουκρανία και κρυφά στα φυλλοκάρδια να κρατήσουμε σαν κόρη οφθαλμού τις δυο γυναίκες Μελωδούς την Αγία Θέκλα και την Αγία Κασσιανή να εισηγηθούν στην Παναγία για έλεος στις μάνες, μικρομάνες.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ