Στον Ιερό Ναό της Παναγίας Σουμελά στη Βέροια προσκυνητές από τη Δράμα από τα Κύρια Δράμας και από πανταχόθεν τίμησαν το Σταυρό της Ορθοδοξίας

Της Νόρας Κωνσταντινίδου

0
470

Μια από τις πολλές εικόνες που φιλοτέχνησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς είναι κι αυτή της Παναγίας Σουμελά. Η ιστορική αυτή «εν τη γενέσει της εικόνα» φιλοξενήθηκε κάποια μικρή χρονική περίοδο στον Παρθενώνα. Για το λόγο αυτό ονομάτισαν την εικόνα της Παναγίας Αθηνιώτισσα. Από εκεί και πέρα κι όσο δεν εξέλειπαν οι κοινωνικές ή και οι πολεμικές εντάσεις (μόνιμες σε μια προνομιούχα χώρα, όπως η Ελλάδα, με πρωτεύουσα τη δημοκρατική «Αθήνα»), η εικόνα της Παναγίας της Αθηνιώτισσας «πέταξε» και βρέθηκε από την Αθήνα στο Άγιο όρος (στο ονομαστό περιβόλι της Παναγίας). Από το Άγιο Όρος περνώντας από τη χερσαία Βόρεια Ελλάδα ή πλέοντας στις ακτές του Αιγαίου Πελάγους που προσεγγίζει τα παράλια της Μακεδονίας- Θράκης, με συνοδούς – παραστάτες και προστάτες τους Όσιους σήμερα, Βαρνάβα και Σωφρόνιο, έφθασε κι έφθασαν στην Κωνσταντινούπολη, στην πόλη που εγκαινίασε ο Μέγας Κωνσταντίνος το 330 μ.Χ. Το όνομα του κτήτορα Κωνσταντίνου πέρασε στη δόκιμη φράση: Η « του Κωνσταντίνου πόλη».
Η εικόνα της Παναγίας Αθηνιώτισσας δεν παρέμεινε οριστικά στην «πόλη των τυφλών», όπως ονόμασαν την αποικία των Μεγαραίων αλλά βρέθηκε στο Βόσπορο απ’ όπου συνέχισε αθέατη, το ιπτάμενο, θαυμαστό ταξίδι της προς τις ακτές της απέναντι Ασίας και επακόλουθα μακρύτερα στα βάθη της Ανατολής, στο όρος Μελά, εξήντα χιλιόμετρα από την Τραπεζούντα.
Αξίζει εδώ να γίνει σαφές η μεταλλαγή του ονόματος της Παναγίας της Αθηνιώτισσας σε Παναγία Σουμελά, για να ισχυροποιηθεί, πως η εικόνα της Παναγίας, της μητέρας του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, έργο του Ευαγγελιστή Λουκά, με τους συνοδούς της Βαρνάβα και Σωφρόνιο βρέθηκε στο όρος Μελά. Η αγριότητα του πανύψηλού βουνού, που κόβει την αναπνοή και λυγίζει τα τρεμάμενα γόνατα από την ανηφόρα, δεν μπόρεσε να περάσει ή και να επηρεάσει την απόφαση για οριστική εγκατάσταση στο όρος. Το γεγονός πως το απρόσιτο βουνό φιλοξενούσε κιόλας μια άλλη προϋπάρχουσα Μονή με τους Μοναχούς του, τον Άγιο Ιωάννη του Βαζελώνος αναπτέρωσε τους Συνοδούς – καλόγερους της εικόνας της Παναγίας που συνόδευαν. Όπως ιστορικά διαπιστώνεται οι καλόγεροι και η εικόνα εισήλθαν στη σπηλιά που βρέθηκε μπροστά τους. Επρόκειτο ένα από τα τόσα γνωστά, αλλά και κρυφά κοιλώματα των βουνών, που συχνά χρησιμοποιήθηκαν ως καταφύγια σωτηρίας για κάθε είδους ζωντανά. Θυμίζεται το αντίστοιχο σπήλαιο στα όρη της Ευρυτανίας στο οποίο κατέφυγε η εικόνα της Παναγίας Προυσιώτισσας, που κατέφθασε από τον μικρασιατικό Προυσσώ. Μυθεύματα που υποκρύπτουν ιστορικά παράρριζα από ριζώματα, που καταλήγουν στο θαύμα.
Αλλά δεν αφήνεται η ανιστορημένη εικόνα της Παναγίας Αθηνιώτισσας, ως προσφυγοπούλα πλέον, στο έλεος. Το γεγονός της σπηλιάς που βρέθηκε στο ονομαστό όρος Μελά, επιτρέπει τη «φυγή στο όνειρο». Ένα όνειρο σε σινάφια με τα χελιδόνια, από τα οποία ήταν λέγεται γεμάτη η σπηλιά. Άλλοι λένε πάλι, πως το κοίλωμα της σπηλιάς ήταν γεμάτο από μέλισσες. Ευπρόσδεκτη πληροφορία, μαζί με την πρώτη εκδοχή.
Θεωρώντας την εύνοια του Θεού ως το προνόμιο που τους παραχωρήθηκε, δεν άργησαν οι συνοδοί να καταλάβουν το τέλος στο μακρύ δρόμο του ταξιδιού τους, όπως και αυτό της εικόνας της Παναγίας. Προέβησαν στην αξιοποίηση του περιβάλλοντος χώρου ξεκινώντας από τα απαραίτητα. Προσεταιρίσθηκαν τα ανυψωμένα όρη του Μελά. Αποξεχάστηκε το Αθηνιώτισσα και κερδήθηκε αυτό «το στου Μελά), όπως θα λέγαμε, θα πάω στου Μελά.
Αλλά, όσο ο βοριάς λυσσομανούσε κι ο παγωμένος άνεμος φοβέριζε με φραγή το στόμα, ο κόσμος άνετα κατάπινε μερικά γράμματα. Το θα πάω στου Μελά απορρίφθηκε. Απαλλάχθηκε από το σύμφωνο ταυ κι έμεινε σ’ου Μελά, και από ευφωνία Σουμελά. Πανέμορφο τοπίο κι από ότι έλεγαν οι παλιοί, ο Θεός έπλασε τον Παράδεισο και τον χάρισε στην Παναγία Σουμελά. Ομορφότερο χώρο δεν είδαν αλλού ανθρώπινα μάτια.
Τιμήθηκε και προσκυνήθηκε ο τόπος που φιλοξένησε την πρωτόφαντη εικόνα. Θαυματουργική η εικόνα της Παναγίας Σουμελά. Έντυνε τις ελπίδες για να φθάσει επιτέλους «το ξημέρωμα της ημέρας». Ύστερα ήρθαν άλλα χρόνια, στα οποία ως και οι Τούρκοι την προσκυνούσαν.
Καιροί ήρθαν και πέρασαν, χρόνια ήρθαν και φύγαν. Φύγανε οι Έλληνες από τις εστίες τους το 1922. Άφησαν πίσω τους εκκλησίες αλειτούργητες και σπίτια ξεκλείδωτα. Έθαψαν τα σπάνια κειμήλια της Μονής, μαζί με την εικόνα την παλαίφατη στο βαφτιστήρι της Αγίας Βαρβάρας σε μικρή απόσταση από τον περίγυρο του κυρίως ναού. Έφεραν την εικόνα της Παναγίας Σουμελά στην Ελλάδα στα πλαίσια της Ελληνοτουρκικής φιλίας το 1931. Ο Αμβρόσιος Σουμελώτης με λιγοστούς συνεργάτες ταξίδεψε αντίστροφα στο δρόμο του ξεριζώματος. Στην επιστροφή, ύστερα από την παραλαβή που έγινε, η εικόνα κατέληξε στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών. Σχεδόν είκοσι χρόνια παρέμεινε η εικόνα της Παναγίας Σουμελά στο Μουσείο .
Τα υπόλοιπα είναι καταγραμμένα σε πλήθος από βιβλία. Οι ξεριζωμένοι αναίτια Πόντιοι ήξεραν γράμματα. Τα φροντιστήρια Τραπεζούντας και Αργυρουπόλεως δούλεψαν αξιέπαινα και αποδοτικά. Οι Εμπορικές Σχολές με κορυφαίο αυτό της Κερασούντας θα παραμένει σύμβολο μαθησιακής επίδοσης. Κι όσο δε γίνεται λόγος για όλα τα υπόλοιπα σχολεία, θα θαυμάζει και θα απορεί κανείς τόσο για τον αριθμό τους και άλλο τόσο για τον αριθμό των βιβλίων που γράφτηκαν από ρέκτες που βίωσαν τη συμφορά.
Εάν το ελληνικό κράτος θελήσει κάποια στιγμή να λειτουργήσει και ως φιλανθρωπικός οργανισμός, έχει να διανύσει δρόμο χρυσοφόρο λαμπρό. Μπορεί και να καταλάβει, τι ακριβώς σημαίνει η 14η Σεπτεμβρίου για τους Ορθόδοξους Έλληνες. Όσοι είδαν φέτος τους προσκυνητές στη Μονή της Παναγίας Σουμελά, στην Καστανιά Βεροίας, θα έχουν αγγίξει την Ιστορία του ελληνισμού της Ανατολής. Συνέχεια για την ημέρα του Σταυρού.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here