Βιταμίνες και συμπληρώματα διατροφής: Πόσο απαραίτητα μας είναι;

0
6423

Αχιλλέας ΠαπαδόπουλοςΤου Αχιλλέα Παπαδόπουλου,
Ειδικού Καρδιολόγου


Οι βιταμίνες αποτελούν ομάδα οργανικών χημικών ενώσεων, χωρίς θερμιδική αξία, οι οποίες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη, την εύρυθμη λειτουργία και τη διατήρηση στη ζωή του ανθρώπινου οργανισμού. Περιέχονται σε μικρές ποσότητες σε πολλά είδη τροφίμων, τα οποία αποτελούν την πηγή πρόσληψής τους, καθώς ο άνθρωπος δεν δύναται να τις συνθέσει. Το όνομα τους προέρχεται από τη λατινική λέξη vita – ζωή και από κατάληξη -αμίνη, επειδή οι πρώτες βιταμίνες που ανακαλύφθηκαν περιείχαν άζωτο (Ν) στο μόριό τους. Οι βιταμίνες κατατάσσονται δυο μεγάλες κατηγορίες, τις λιποδιαλυτές και τις υδατοδιαλυτές, ανάλογα αν διαλύονται ή όχι νερό.

Οι λιποδιαλυτές βιταμίνες και τα τρόφιμα που τις περιέχουν σε ικανοποιητικές ποσότητες είναι οι εξής:
1. β-καροτένιο (προβιταμίνη βιταμίνης Α). Λαμβάνεται με το σπανάκι, μαρούλι, καρότα, συκώτι, αυγά, γάλα, γιαούρτι, τυρί, βούτυρο.
2. Βιταμίνη D3 (Καλσιφερόλη). Περιέχουν τα λιπαρά ψάρια, τα αυγά, το γάλα, το τυρί, το βούτυρο.
3. Βιταμίνη Ε. Είναι μια ομάδα οκτώ ενώσεων με παρόμοια δράση, από τις οποίες οι τέσσερις ανήκουν στις τοκοφερόλες και οι υπόλοιπες στις τοκοτριενόλες. Βρίσκονται στο ελαιόλαδο, ηλιέλαιο, στους ξηρούς καρπούς, το σιτάρι, σπανάκι, τα αυγά, τα λαχανάκια Βρυξελλών, στις γαρίδες
4. Βιταμίνη Κ. Λαμβάνεται με τα πράσινα λαχανικά, το γιαούρτι, τον κρόκο του αυγού.
Οι υδατοδιαλυτές βιταμίνες και οι τροφές που τις περιέχουν σε σημαντικά ποσοστά είναι οι εξής:
1. Βιταμίνη Β1 ή θειαμίνη. Βρίσκεται στο γάλα, τα αυγά, το συκώτι, τα όσπρια μαύρο ψωμί, τα δημητριακά
2. Βιταμίνη Β2 ή ριβοφλαβίνη. Περιέχουν το γάλα, το συκώτι, τα όσπρια, τα αυγά, τα δημητριακά.
3. Βιταμίνη Β3. Λαμβάνεται από τα αυγά, το γάλα, συκώτι, μοσχάρι, κοτόπουλο, τα όσπρια.
4. Βιταμίνη Β5. Βρίσκεται στα αυγά, το αλεύρι, το ρύζι, τα μανιτάρια, το καρπούζι, κοτόπουλο, τα καρύδια, τα φιστίκια.
5. Βιταμίνη Β6. Περιέχουν το κρέας, συκώτι, τα αυγά, το τυρί, τα ψάρια.
6. Βιταμίνη Β12. Λαμβάνεται από το γάλα, κρέας, συκώτι, , τα αυγά, το τυρί, τα ψάρια.
7. Φολικό ή φυλλικό οξύ. Βρίσκεται στα σκούρα πράσινα λαχανικά, το συκώτι, το γάλα, το γιαούρτι, το ρύζι, τα όσπρια, καρότα, ροδάκινα.
8. Βιταμίνη C. Περιέχουν τα εσπεριδοειδή φρούτα, τα μούρα, το κουνουπίδι, τα λαχανικά, οι πατάτες.

Όπως γίνεται αντιληπτό οι ανάγκες του ανθρώπου καλύπτονται με τη συνήθη διατροφή. Όμως στη σημερινή εποχή, που οι διατροφικές μας συνήθειες έχουν μεταβληθεί και ακολουθούν τα Δυτικά πρότυπα, υπάρχουν ελλείμματα με τη σχεδόν καθημερινή κατανάλωση του γρήγορου και έτοιμου φαγητού.
Η έλλειψη των βιταμινών από τον οργανισμό χαρακτηρίζεται ως αβιταμίνωση και συνοδεύεται από ποικίλες παθολογικές καταστάσεις, ανάλογα βιταμίνη που βρίσκεται σε ένδεια. Μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, προς αποφυγή της αβιταμίνωσης, οδηγείται στη λήψη συμπληρωμάτων βιταμινών. Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για πολυδιαφημιζόμενα σκευάσματα, τα οποία υπόσχονται ευεξία, ενέργεια, προστασία από διάφορες παθήσεις, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα και ο καρκίνος, προστασία από τη γήρανση δέρματος και αύξηση των σεξουαλικών επιδόσεων. Στην πραγματικότητα, τα οφέλη από την καθημερινή και υπερβολική χρήση συμπληρωμάτων διατροφής σε υγιή πρόσωπα είναι μηδαμινά, απειροελάχιστα, και οι υποσχόμενες επιδράσεις δεν έχουν τεκμηριωθεί από καμία επιστημονική μελέτη. Ενδεικτικά αναφέρεται μια πρόσφατη μελέτη, σε 14.641 άνδρες μέσης ηλικίας, που παρακολουθούνταν επί 8 έτη και δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση του Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου (JAMA). Αυτή απέδειξε ότι κανένα όφελος, ως προς τον κίνδυνο για καρδιαγγειακό συμβάν, δεν προκύπτει από την εξωγενή χορήγηση συμπληρωμάτων βιταμινών C και E.
H μεσογειακή διατροφή με την ποικιλία που την χαρακτηρίζει, την κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, λευκού κρέατος (κοτόπουλου), ιχθύων, ξηρών καρπών, προϊόντων ολικής άλεσης, τη χρήση του ελαιολάδου και την περιορισμένη κατανάλωση κόκκινου κρασιού, αρκεί για να καλύψει όλες τις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού. Επίσης προσφέρει σε ικανοποιητική ποσότητα αντιοξειδωτικές ουσίες που δρουν προστατευτικά στην εκδήλωση διαφόρων εκφυλιστικών και χρόνιων παθήσεων, όπως ο καρκίνος, η στεφανιαία νόσος, ο σακχαρώδης διαβήτης κ.α.
Αυτό που πρέπει να τονιστεί είναι ότι σε καμία περίπτωση τα συμπληρώματα βιταμινών δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, απλά να την συμπληρώσουν και ούτε μπορούν να ανατρέψουν αρνητικές επιδράσεις ορισμένων παραγόντων. Π.χ η εξωγενής χορήγηση βιταμίνης C δεν ανατρέπει τις βλαπτικές συνέπειες του καπνίσματος.
Οι ανάγκες για βιταμίνες είναι αυξημένες κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό, οπότε και ο γιατρός θα κρίνει αν είναι απαραίτητος ο εμπλουτισμός του διαιτολογίου με βιταμίνες σε χάπια. Επίσης σε αυστηρά χορτοφαγικά πρόσωπα, μπορεί να παρατηρηθούν ελλείψεις σε ορισμένες βιταμίνες, οπότε μπορεί να χρειαστεί εξωγενής χορήγηση βιταμινών. Τέλος, σε χώρες με περιορισμένη ηλιοφάνεια, πιθανόν να χρειάζεται εμπλουτισμός του γάλακτος με βιταμίνη D, κυρίως στα παιδιά, για την αποφυγή εμφάνισης ραχίτιδας.
Εν κατακλείδι, αυτό που πρέπει να σημειωθεί με έμφαση είναι ότι μόνο σε ορισμένες καταστάσεις, τις οποίες θα κρίνει ο ιατρός, η χορήγηση βιταμινών σε δισκία, μπορεί να είναι χρήσιμη. Σε κάθε άλλη περίπτωση η κατανάλωσή τους είναι απολύτως περιττή.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ