Αθλητική καρδιά: Για αθλητές φτασμένους ή… εκκολαπτόμενους

0
1951

Του Αχιλλέα Παπαδόπουλου, Ειδικού Καρδιολόγου

Μέρος Α’

Η καρδιά μας επιτελεί αδιάκοπα τον βασικό λειτουργικό προορισμό της, δηλαδή την κυκλοφορία του αίματος, κάθε στιγμή της ημέρας, από την ήρεμη κατάσταση του ύπνου μέχρι την απαιτητική έντονη σωματική κόπωση. Η καρδιά του συστηματικού αθλητή «προπονείται» παράλληλα με το υπόλοιπο σώμα κατά τη διάρκεια της άσκησης, ώστε να αντεπεξέλθει στις υποχρεώσεις της. Είναι χαρακτηριστικό πως σε έντονη αερόβια άσκηση η καρδιά μας θα πρέπει να αντλήσει ανά λεπτό περίπου πέντε φορές περισσότερο αίμα απ’ ό,τι σε συνθήκες ηρεμίας. Επομένως, η αθλητική καρδιά, δηλαδή η καρδιά ενός συστηματικού αθλητή, επιδεικνύει σειρά φυσιολογικών αλλαγών – προσαρμογών, ως αποτέλεσμα συστηματικής προπόνησης.
Οι προσαρμογές της αθλητικής καρδιάς εξαρτώνται τόσο από την ένταση της προπόνησης όσο και από το είδος του αθλήματος. Οι αθλητές υψηλού επιπέδου, οι πρωταθλητές, εμφανίζουν εντονότερη προσαρμογή σε σχέση με τους ερασιτέχνες αθλητές. Παράλληλα, κάθε άθλημα περιλαμβάνει στατικά-αναερόβια αλλά και δυναμικά, κινητικά-αερόβια στοιχεία άσκησης με διαφορετική επίδραση στην καρδιά. Για παράδειγμα, η καρδιά ενός πρωταθλητή μεγάλων αποστάσεων συμμετέχει κατ’ εξοχήν σε κινητική-αερόβιο άσκηση, με αποτέλεσμα να εμφανίζεται μεγαλύτερη σε μέγεθος και να χτυπά σχετικά λιγότερες φορές ανά λεπτό. Εδώ ο πρωταθλητής έχει φυσιολογική «μεγαλοκαρδία» και σχετική «βραδυκαρδία». Αντιθέτως, η καρδιά ενός πρωταθλητή της άρσης βαρών, με κυρίως αναερόβια – στατική προπόνηση, εμφανίζει μεγαλύτερο πάχος τοιχωμάτων, έχει αθλητική «υπερτροφία». Ο έλεγχος ενός συστηματικού αθλητή, με φυσική εξέταση, ηλεκτροκαρδιογράφημα ηρεμίας και υπερηχοκαρδιογράφημα (triplex), συχνά αναδεικνύει αυτές τις ήπιες αλλαγές – φυσιολογικές προσαρμογές της αθλητικής καρδιάς. Στη φυσική εξέταση, ενδεχομένως, να ακούγεται κάποιο ήπιο συστολικό «φύσημα», αποτέλεσμα της δυναμικής εξώθησης του αίματος. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα ηρεμίας αποτυπώνει, συνήθως, τη βραδυκαρδία των αθλητών στην ηρεμία, καθώς και άλλες ήπιες ιδιαιτερότητες, όπως η πρώιμη αναπόλωση. Τέλος, το υπερηχοκαρδιογράφημα προβάλλει τις μεγαλύτερες διαστάσεις των καρδιακών κοιλοτήτων και το αυξημένο πάχος των τοιχωμάτων τους.
Η γνώση των προσαρμογών της αθλητικής καρδιάς δεν έχει μόνο θεωρητική σημασία. Η διάκριση των φυσιολογικών αυτών ευρημάτων από άλλα «παθολογικά» ευρήματα αποκτά πρακτική αξία στην περίπτωση υποκειμένου καρδιακού νοσήματος. Ποικίλες παθήσεις του καρδιακού μυός, όπως η υπερτροφική, η διατατική και άλλες αρρυθμιογόνες μυοκαρδιοπάθειες, μπορεί να εμφανίσουν παρεμφερή σημεία στον καρδιολογικό έλεγχο. Η διάκριση των παθολογικών αυτών καταστάσεων από εκδηλώσεις της αθλητικής καρδιάς συχνά είναι δύσκολη και απαιτεί ειδικές εξετάσεις ή περιοδικό επανέλεγχο, ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη αθλητική δραστηριότητα.
Ο αιφνίδιος θάνατος ενός νεαρού αθλητή, αν και σπάνιο ως γεγονός, προσελκύει με δραματικό τρόπο τα φώτα της δημοσιότητας. Το παιδί αυτό των 20 ετών χάνει 60-80 χρόνια από τη ζωή του. Για τόσα έτη απώλειας, το ισοδύναμο των ηλικιωμένων που αναχωρούν κάνουν διψήφιο τον αριθμό τους. Και με την ψυχή του αθλητή δονείται η συλλογική συνείδηση, επειδή οι αθλητές αντιπροσωπεύουν το κατ’ εξοχήν υγιές τμήμα του πληθυσμού. Για τον λόγο αυτό, ανάλογα τραγικά περιστατικά δημιουργούν εύλογη ανησυχία και ανασφάλεια. Με βάση δημοσιευμένα στατιστικά στοιχεία, συμβαίνουν 1 με 2 περιστατικά αιφνίδιου θανάτου κάθε χρόνο ανά 100.000 αθλουμένων όλων των κατηγοριών. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων τα αίτια θανάτου είναι καρδιαγγειακής φύσεως. Σε αθλητές άνω των 35 ετών η στεφανιαία νόσος αποτελεί, όπως και στον γενικό πληθυσμό, την κυριότερη αιτία αιφνιδίου θανάτου. Αντιθέτως, σε νεαρούς αθλητές κάτω των 35 ετών συχνότερα ενοχοποιούνται καρδιακές παθήσεις, όπως η υπερτροφική και η αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια σε ποσοστό από 25 έως 40%. Λιγότερο συχνά ευθύνονται σπανιότερα κληρονομικά νοσήματα με προδιάθεση σε κακοήθεις αρρυθμίες, σοβαρές δομικές ανωμαλίες της καρδιάς, των στεφανιαίων αγγείων ή των μεγάλων αγγείων του σώματος και ιογενείς λοιμώξεις, όπως η μυοκαρδίτιδα.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here