Σε περίοδο βαθιάς κατάνυξης και πνευματικής περισυλλογής εισήλθε η Χριστιανοσύνη από την αρχή της Μεγάλης Εβδομάδας, με τα Άγια Πάθη του Ιησού Χριστού, τα οποία κορυφώνονται με την Ανάσταση Του εκ νεκρών.
Κάθε χρόνο πλήθος ευλαβών χριστιανών στην περιοχή της Δράμας συρρέει στους ιερούς ναούς, συμμετέχοντας στις ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδος, οι οποίες από την ατμόσφαιρα πένθους και οδύνης οδηγούνται αισίως στο μήνυμα της Ανάστασης του Θεανθρώπου. Το Άγιον Πάσχα είναι κορυφαία εορτή της Ορθοδοξίας, η οποία, τόσο εντός των ορίων του νομού Δράμας όσο και στην υπόλοιπη χώρα πλαισιώνεται από τις πλούσιες τοπικές παραδόσεις του λαού μας.
Η πασχαλινή περίοδος στην Δράμα συνοδεύεται από πλήθος δρώμενων, τα οποία εκκινούν προ της Μεγάλης Εβδομάδος και συγκεκριμένα από το Σάββατο του Λαζάρου, και εκτείνονται έως την Ανάσταση αλλά και τις επόμενες ημέρες. Παραθέτουμε ορισμένα από αυτά:
Το Έθιμο της Πυράς του Ιούδα στην Κοινότητα Χωριστής
Ένα χαρακτηριστικό πασχαλινό έθιμο αναβιώνει κάθε χρόνο στην Κοινότητα Χωριστής το Μεγάλο Σάββατο, κατά την ώρα της τέλεσης της Αναστάσιμης ακολουθίας και διεξάγεται για περισσότερα από 100 χρόνια, με μοναδική διακοπή την περίοδο της Επταετίας. Πρόκειται για την συμβολική «πυρά του Ιούδα», ένα έθιμο που οι ρίζες του ανάγονται στην εποχή της Τουρκοκρατίας. Νέοι και ενήλικες, όπως επιτάσει η παράδοση, κατασκευάζουν ομοίωμα του Ιούδα από άχυρα, το οποίο τοποθετούν εντός του προαυλίου χώρου του ιερού ναού. Την στιγμή που ο ιερέας αρχίζει την ανάγνωση του Ευαγγελίου, πυρπολούν το ομοίωμα με τις Αναστάσιμες λαμπάδες, δίνοντας έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα με συμβολισμούς στην πανηγυρική Αναστάσιμη ακολουθία. Αφού ολοκληρωθεί η καύση, ορισμένοι κάτοικοι παίρνουν μία μικρή ποσότητα από την στάχτη, την οποία εν συνεχεία διασκορπίζουν στους τάφους των κεκοιμημένων.
Οι Αυγομαχίες του Ξηροποτάμου
Τη δεύτερη ημέρα του ΠΑΣΧΑ στην ευρύτερη περιοχή του Ξηροποτάμου, διατηρείται ζωντανό εδώ και δεκαετίες το παραδοσιακό έθιμο των «αυγομαχιών». Κάτοικοι κάθε ηλικίας, από τους νεότερους έως τους μεγαλύτερους, με μεράκι και προσοχή εκθέτουν τα προσεκτικά επιλεγμένα αυγά τους και εμπλέκονται σε ένα ιδιότυπο αγώνισμα τσουγκρίσματος των αυγών. Νικητής αναδεικνύεται ο διαγωνιζόμενος ο οποίος έχει διατηρήσει άθικτο τον μεγαλύτερο αριθμό αυγών, αποδεικνύοντας έτσι την ανθεκτικότητα των δικών του επιλογών. Η προεργασία για αυτή την πανηγυρική εκδήλωση γίνεται αρκετές εβδομάδες πριν τις αυγομαχίες, με την προσεκτική συλλογή των πλέον κατάλληλων αυγών, που προέρχονται από επιλεγμένες όρνιθες και φραγκόκοτες.
Η Πέμπτη της Διακαινησίμου στην Καλή Βρύση
Κατά τη διάρκεια της Πασχαλινής περιόδου, ξεχωρίζει ως ένα σημείο ιδιαίτερου θρησκευτικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος που δεν είναι άλλο από την πανηγυρική λιτάνευση της ιεράς εικόνας της Αναστάσεως του Κυρίου, που διασχίζει περιμετρικά την κοινότητα της Καλής Βρύσης, την Πέμπτη της Διακαινησίμου. Αυτή η τελετουργική πομπή πραγματοποιείται με σκοπό την προστασία του οικισμού από δεινά, και ειδικότερα από την καταστροφική μανία του χαλαζιού, το οποίο αποτελεί απειλή για την αγροτική παραγωγή κατά την ανοιξιάτικη περίοδο.
Στην Καλή Βρύση, την Πέμπτη της Διακαινησίμου, μετά την πανηγυρική Θεία Λειτουργία και την καθιερωμένη τελετή αγιασμού στο γραφικό εξωκκλήσι του Προφήτη Ηλία, ξεκινά μια μεγαλειώδης λιτανεία για την ευλογία της γης και τη διασφάλιση πλούσιας καρποφορίας. Συμμετέχει πλήθος πιστών, με την κεφαλή της πομπής να αποτελείται από τον ιερέα της ενορίας και την εικόνα της Αναστάσεως. Ταυτόχρονα μεταφέρεται ένα σήμαντρο μεταφέρεται που κρούεται αδιάκοπα από δύο νεαρούς άνδρες καθ’ όλη τη διάρκεια της περιφοράς, υπό τους ήχους του ύμνου «Χριστός Ανέστη».
Τη λιτανεία πλαισιώνουν ιππείς, οι οποίοι, ξεκινώντας την πορεία τους από τον Προφήτη Ηλία, διασχίζουν εναλλάξ αγροτικούς οδούς και καταπράσινα μονοπάτια, καταλήγοντας στα όρια της γεωγραφικής περιοχής του χωριού, όπου υπάρχουν διάφορα εξωκκλήσια. Σε κάθε ένα από αυτά τα ιερά εξωκκλήσια εναποτίθεται ένα τεμάχιο αντίδωρο, από τη λειτουργία της Μεγάλης Πέμπτης, περιβεβλημένο, από σβώλο κεριού. Η διαδρομή της λιτανείας περιλαμβάνει τα εξής ιερά εξωκκλήσια: Ζωοδόχου Πηγής, Aγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, Αγίου Αντωνίου, Αγίου Αθανασίου και Μεταμόρφωσης του Σωτήρος. Τα παλαιότερα χρόνια, η πομπή διέσχιζε και την αντίπερα όχθη του ποταμού Αγγίτη, με προορισμό το εξωκκλήσι της Αγίας Κυριακής, πλην όμως, στις σύγχρονες συνθήκες, η πρόσβαση καθίσταται ανέφικτη.
Κατόπιν πεντάωρης επίπονης οδοιπορίας, διανύοντας μια απαιτητική διαδρομή 18 χιλιομέτρων, καταλήγουν στα ιερά εξωκκλήσια του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Βλασίου, τα οποία βρίσκονται σε ορεινή τοποθεσία του όρους Μενοικίου. Εν συνεχεία, ο ιερέας τελεί δέηση και αγιάζει την περιοχή. Με την ολοκλήρωση της τελετής του αγιασμού, αρχίζει ένα πανηγύρι με τη συμμετοχή όλων των κατοίκων, υπό τους ήχους παραδοσιακών μουσικών οργάνων, όπως η γκάιντα και ο νταχαρές. Παράλληλα, διεξάγονται και αυτοσχέδιοι
αγώνες πάλης, προσθέτοντας ένα επιπλέον στοιχείο ζωντάνιας στη γιορτή.
Στους Σιταγρούς
Το δικό της χαρακτήρα έχει η Δευτέρα του Θωμά στους Σιταγρούς, όπου οι εκεί εγκατεστημένοι Πόντιοι συνεχίζουν πανάρχαια έθιμα των κοιτίδων τους, όπως επισκέψεις στα
μνήματα, με διανομή κόκκινων αυγών και γλυκισμάτων και με τραγούδια, έθιμα με καθαρά αρχαϊκή μορφή και με συνακόλουθες μεταφυσικές δοξασίες και αντιλήψεις.
