Ψυχρός πόλεμος στο… διάστημα

0
1593

Του Νεόφυτου Κουφατζή, Φοιτητή του Τμήματος Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολίτικων Σπουδών Πα.Μακ.

Η σημερινή ημέρα, αποτελεί ημέρα επετείου, εξήντα χρόνων, από την πρώτη φορά που ο άνθρωπος κατάφερε να περιέλθει σε τροχιά γύρω από την Γη. Ήταν 12 Απριλίου 1961 όταν ο σοβιετικός κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν πραγματοποίησε ένα αποφασιστικό βήμα για την εξερεύνηση του διαστήματος. Το βήμα αυτό πυροδότησε τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Ψυχρός Πόλεμος, που είχε ξεκινήσει μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, επηρέασε ολόκληρο τον πλανήτη σκορπώντας το αίσθημα τρόμου και ανασφάλειας. Ο ανταγωνισμός που επικρατούσε ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον κομμουνισμό, στην κούρσα της τεχνολογικής ανάπτυξης των εξοπλισμών επεκτάθηκε γρήγορα και στη σφαίρα της διαστημικής εξερεύνησης.
Η ανταγωνιστική διαμάχη, που είχε φτάσει στον ιστό της καθημερινής ζωής και των δύο χωρών, χρησιμοποίησε τη διαστημική εξερεύνηση ως μια ακόμα αρένα επίδειξης ισχύος. Το 1957 « η διαστημική εποχή » εγκαινιάζεται από τη Σοβιετική Ένωση με τον πρώτο τεχνικό δορυφόρο που τοποθετήθηκε στην τροχεία της Γής, τον Sputnik. Έναν χρόνο αργότερα απαντούν οι Ηνωμένες Πολιτείες με τον δορυφόρο Explore 1 και την ίδρυση της NASA (Εθνική Διοίκηση Αεροναυτικής και Διαστήματος). Στις 12 Απριλίου 1961 πραγματοποιείται η πρώτη επανδρωμένη αποστολή με την απογείωση του Διαστημικού σκάφους Vostok 1. Η πτήση του Γιούρι Γκαγκάριν διήρκησε μία ώρα και 48 λεπτά με τη διαστημική κάψουλά του να καθοδηγείται εξ ολοκλήρου από τη Γη, καθώς οι σοβιετικοί επιστήμονες ανησυχούσαν για τις ψυχολογικές επιπτώσεις που θα δημιουργούσε το ταξίδι αυτό στον κοσμοναύτη. Η μόνη δήλωση που έγινε από τον Γκαγκάριν, κατά την διάρκεια της πτήσης, ήταν η εξής: «Η πτήση προχωρά κανονικά. Είμαι καλά». Ωστόσο, η προσγείωση ήταν σχεδόν καταστροφική αναγκάζοντας τον ίδιο, κατά την είσοδό του στην ατμόσφαιρα, να προσγειωθεί με το αλεξίπτωτό του κοντά στον ποταμό Βόλγα κάνοντας μάρτυρες αυτής της επεισοδιακής προσγείωσης, μια ηλικιωμένη γυναίκα μαζί με την εγγονή της.
Η επιτυχία της αποστολής έδωσε τα ηνία της «διαστημικής κούρσας» στη Σοβιετική Ένωση. Ο Γιούρι Γκαγκάριν είχε κερδίσει τον θαυμασμό ολόκληρου του πλανήτη και έγινε το σύμβολο υπεροχής που χρειάζονταν η χώρα του στο άκρον άωτον του ψυχρού πολέμου. Ο διάσημος κοσμοναύτης ταξίδεψε ανά τον κόσμο ως ανεπίσημος πρεσβευτής της Σοβιετικής Ένωσης προβάλλοντας την επιστημονική ανωτερότητα και το πνεύμα επιτυχίας της. Εντός της χώρας του προς τιμήν του, το χωριό όπου γεννήθηκε πήρε το όνομά του, όπως και πολλοί δρόμοι, και κατασκευάστηκαν αμέτρητα μνημεία για τον άνθρωπο που είχε γίνει συνώνυμο της νέας εποχής. Ο ίδιος τιμήθηκε με το Τάγμα του Λένιν, ανώτατο παράσημο ανδρείας, και η ομοσπονδία τον απομάκρυνε από άλλες διαστημικές αποστολές, φοβούμενη μια πιθανή αποτυχία που θα στοίχιζε τη ζωή του εθνικού της ήρωα. Η έντονη ψυχολογική πίεση, ωστόσο, τον οδήγησε στο να δίνει μάχη με το αλκοόλ και λίγα χρόνια αργότερα, έχοντας βγει νικητής, το 1968 να βρει ακαριαίο θάνατο σε μια πτήση ρουτίνας με τον κόσμο για δεκαετίες να πιθανολογεί διάφορες θεωρίες γύρω από το γεγονός, με το όνομά του να βρίσκεται έκτοτε αναγραμμένο στο Τείχος του Κρεμλίνου. Μόλις το 2013, ένας συνάδελφος και φίλος του κοσμοναύτης αποκάλυψε ότι ένα άλλο αεροσκάφος πετούσε πολύ κοντά στο δικό του με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο και να συντριβεί στο έδαφος.
Στο αντίπαλο «στρατόπεδο» η επιτυχία αυτή ήταν ένα απρόσμενο χτύπημα, με τις ΗΠΑ να καταφέρνουν να συγκλονίσουν τον πλανήτη το 1969 όταν δική τους αποστολή προσγειώθηκε με επιτυχία στη Σελήνη. Οι δύο δυνάμεις αναμετρήθηκαν σε πολλές «αρένες» αδιαφορώντας για τις καταστροφικές συνέπειες του ανταγωνισμού τους. Ο Ψυχρός Πόλεμος ολοκληρώθηκε συμβολικά με τη συνάντηση Μπους – Γκορμπατσόφ το 1989, με τον πολιτικό οικονομολόγο Francis Fukuyama, επηρεασμένο και από την ταχύτητα δημοκρατικής μετάβασης στην Ανατολική Ευρώπη, να διακηρύσσει το «τέλος της ιστορίας» με τον οριστικό θρίαμβο της δημοκρατίας. Ωστόσο, φαίνεται ότι η «επιστροφή της ιστορίας», όπως την χαρακτήρισε ο πολιτικός σχολιαστής Robert Kagan, είναι γεγονός υπό την έννοια του ανταγωνισμού ανάμεσα στον φιλελευθερισμό και στην απολυταρχία. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η γαλήνη, όπως την χαρακτήρισε ο «Κολόμβος του Διαστήματος» Γιούρι Γκαγκάριν, που προσφέρει η θέαση του πλανήτη Γη από το διάστημα, αντικρούεται από τον άκρατο και άνευ όρων ανταγωνισμό που επικρατεί στο εσωτερικό του.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ